شاخص مدیران خرید یا (PMI) چیست؟

شاخص PMI چگونه کار می‌کند؟

شاخص مدیران خرید (PMI) از طریق نظرسنجی‌های ماهانه که از مدیران خرید شرکت‌های فعال در بخش‌های تولیدی و خدماتی انجام می‌شود، محاسبه می‌گردد. این نظرسنجی بر پنج مؤلفه کلیدی متمرکز است:

سفارشات جدید (New Orders) :نشان‌دهنده میزان تقاضا و فعالیت مشتریان است.

تولید (Production/Business Activity):میزان خروجی تولیدی یا فعالیت اقتصادی شرکت‌ها را منعکس می‌کند.

اشتغال (Employment):وضعیت استخدام و تغییرات در نیروی کار را بررسی می‌کند.

موجودی انبار (Inventories):نشان می‌دهد که شرکت‌ها چگونه مواد اولیه یا کالاهای نهایی را مدیریت می‌کنند.

قیمت‌ها (Prices):میزان تغییرات هزینه‌های ورودی و قیمت کالاهای تولیدشده را مشخص می‌کند.

فرمول محاسبه شاخص PMI

به هر یک از این مؤلفه‌های ذکر شده در متن بالا امتیازی بین 0 تا 100 اختصاص داده می‌شود. سپس بر اساس فرمول استاندارد، PMI نهایی محاسبه می‌شود:

PMI=(P1​×1)+(P2​×0.5)+(P3​×0)

P₁= درصد مدیرانی که به بهبود شرایط رأی داده‌اند.

P₂= درصد مدیرانی که ثبات شرایط را گزارش کرده‌اند.

P₃= درصد مدیرانی که کاهش فعالیت را گزارش کرده‌اند.

عدد نهایی حاصل بین 0 تا 100 متغیر است

اعداد بالاتر از 50 در شاخص PMI نشان‌دهنده رشد و گسترش اقتصادی در آن بخش است. اعداد پایین‌تر از 50 نشان‌دهنده انقباض و رکود اقتصادی و عدد 50 عدم تغییر و ثبات در شرایط اقتصادی را نشان می‌دهد.

چرا شاخص مدیران خرید (PMI) اهمیت دارد؟

شاخص مدیران خرید (PMI) به دلایل زیر اهمیت دارد:

1. شاخصی پیشرو برای رشد یا رکود اقتصادی

PMI قبل از سایر داده‌های اقتصادی منتشر می‌شود و تغییرات در تولید، سفارشات جدید و اشتغال را زودتر از آمارهای رسمی نشان می‌دهد. به همین دلیل، این شاخص نشانه‌ای اولیه از رشد اقتصادی یا رکود محسوب می‌شود.

PMI بالاتر از 50 = رشد و گسترش فعالیت‌های اقتصادی

PMI کمتر از 50 = کاهش تولید و احتمال رکود

2. تأثیر مستقیم بر سیاست‌های پولی و نرخ بهره

بانک‌های مرکزی مانند فدرال رزرو (Fed) و بانک مرکزی اروپا (ECB) از PMI برای ارزیابی سلامت اقتصاد و تعیین سیاست‌های پولی استفاده می‌کنند.

اگر PMI افزایش یابد، بانک‌های مرکزی ممکن است نرخ بهره را افزایش دهند تا از تورم جلوگیری کنند.

اگر PMI کاهش یابد، ممکن است نرخ بهره کاهش یابد تا رشد اقتصادی تقویت شود.

3. تأثیر بر ارزش ارزها در فارکس

معامله‌گران فارکس از PMI برای تحلیل قدرت اقتصادی کشورها و پیش‌بینی جهت حرکت ارزها استفاده می‌کنند.

اگر PMI قوی باشد ارز کشور تقویت می‌شود (زیرا نشان‌دهنده رشد اقتصادی است).

با PMI ضعیف ارز کشور تضعیف می‌شود (زیرا احتمال کاهش رشد و سیاست‌های انبساطی بیشتر است).

4. پیش‌بینی روندهای بازارهای مالی

سرمایه‌گذاران در بازارهای سهام، کالا و ارزهای دیجیتال نیز به PMI توجه می‌کنند، زیرا به‌عنوان یک شاخص سلامت اقتصادی، می‌تواند جهت حرکت بازارها را مشخص کند.

PMI قوی باعث رشد بازار سهام و افت طلا و دارایی‌های امن ‌می‌شود.

در PMI ضعیف سهام افت می‌کند، طلا و دارایی‌های امن رشد می‌کنند.

5. سنجش اعتماد کسب‌وکارها و مصرف‌کنندگان

افزایش PMI نشان می‌دهد که شرکت‌ها به آینده خوش‌بین هستند، تقاضا در حال رشد است و برنامه‌های استخدامی و سرمایه‌گذاری توسعه می‌یابد. در مقابل، کاهش PMI نشان‌دهنده نگرانی کسب‌وکارها و احتمال کاهش فعالیت اقتصادی است.

نقش PMI در بازارهای مالی

در ادامه به بررسی نقش PMI در بازارهای مالی می‌پردازیم:

1. تأثیر بر بازار فارکس و نرخ ارز

معامله‌گران فارکس PMI را به‌عنوان شاخصی برای قدرت اقتصادی یک کشور دنبال می‌کنند.

PMI قوی‌تر از انتظار: افزایش ارزش ارز

PMI ضعیف‌تر از انتظار: کاهش ارزش ارز

مثلاً اگر PMI آمریکا افزایش یابد، احتمالاً دلار تقویت می‌شود زیرا انتظارات برای رشد اقتصادی و افزایش نرخ بهره بالا می‌رود.

2. تأثیر بر بازار سهام

سرمایه‌گذاران در بورس از PMI برای پیش‌بینی عملکرد شرکت‌ها استفاده می‌کنند.

PMI بالاتر: رشد بازار سهام (زیرا کسب‌وکارها عملکرد بهتری دارند)

PMI پایین‌تر: کاهش ارزش سهام (به دلیل نگرانی از رکود و کاهش درآمد شرکت‌ها)

3. تأثیر بر بازار طلا و بیت‌کوین

PMI به‌طور غیرمستقیم بر دارایی‌های امن مانند طلا و بیت‌کوین تأثیر می‌گذارد:

PMI قوی: کاهش قیمت طلا و بیت‌کوین (چون سرمایه‌ها به سمت دارایی‌های پرریسک‌تر مانند سهام و ارزهای فیات حرکت می‌کنند)

PMI ضعیف: افزایش قیمت طلا و بیت‌کوین (زیرا سرمایه‌گذاران برای حفظ ارزش دارایی خود به سمت پناهگاه‌های امن می‌روند)

انواع شاخص PMI

شاخص PMI تولیدی (Manufacturing PMI)

این شاخص وضعیت فعالیت‌های کسب‌وکارهای تولیدی و صنعتی را اندازه‌گیری می‌کند. شاخص‌های کلیدی آن شامل سفارشات جدید، تولید، اشتغال، موجودی انبار و زمان تحویل تأمین‌کنندگان است. عدد بالای 50 نشان‌دهنده رشد اقتصادی در بخش تولید و افزایش تقاضا است، در حالی که عدد زیر 50 نشان‌دهنده کاهش تولید و احتمال رکود است. این شاخص تأثیر مستقیمی بر ارزش ارز، بازار سهام و سیاست‌های پولی بانک‌های مرکزی دارد.

شاخص PMI خدماتی (Services PMI)

این شاخص فعالیت‌های اقتصادی در بخش خدمات، از جمله بانکداری، فناوری، بیمه، گردشگری، حمل‌ونقل و خرده‌فروشی را نشان می‌دهد. شاخص‌های کلیدی آن شامل سفارشات جدید، اشتغال، قیمت‌ها، درآمد و سطح فعالیت تجاری است. عدد بالای 50 رشد و افزایش تقاضا در بخش خدمات را نشان می‌دهد، در حالی که عدد زیر 50 کاهش فعالیت‌های اقتصادی و احتمال رکود را مشخص می‌کند. از آنجا که اقتصادهای پیشرفته به شدت وابسته به بخش خدمات هستند، این شاخص تأثیر زیادی بر سیاست‌های پولی و بازارهای مالی دارد.

شاخص PMI ترکیبی (Composite PMI)

این شاخص ترکیبی از PMI تولیدی و PMI خدماتی است و تصویری جامع از وضعیت اقتصادی یک کشور ارائه می‌دهد. مقدار بالای 50 نشان‌دهنده رشد اقتصادی در کل بخش‌های تولیدی و خدماتی است، در حالی که مقدار زیر 50 نشانه‌ای از کاهش فعالیت‌های اقتصادی و احتمال رکود به شمار می‌رود. این شاخص از مهم‌ترین معیارهای مورد استفاده بانک‌های مرکزی و سیاست‌گذاران اقتصادی برای تعیین نرخ بهره و سیاست‌های مالی است.

شاخص PMI ساخت‌وساز (Construction PMI)

در برخی کشورها، از جمله بریتانیا، شاخص جداگانه‌ای برای بخش ساخت‌وساز منتشر می‌شود که وضعیت پروژه‌های عمرانی، هزینه‌های ساخت‌وساز و میزان سرمایه‌گذاری در این حوزه را نشان می‌دهد.

زمان و نهادهای منتشرکننده شاخص مدیران خرید

نهادهای منتشر کننده

1) مؤسسه ISM (Institute for Supply Management - آمریکا)

مسئول انتشار PMI تولیدی و خدماتی آمریکا است.

گزارش ISM Manufacturing PMI و ISM Services PMI از داده‌های بسیار مهم برای تحلیلگران اقتصادی و سرمایه‌گذاران محسوب می‌شود.

به دلیل اهمیت اقتصاد آمریکا، این شاخص تأثیر قابل توجهی بر بازار فارکس، نرخ بهره و سهام جهانی دارد.

2) مؤسسه S&P Global (Markit سابق)

داده‌های PMI را برای اقتصادهای بزرگ جهان از جمله آمریکا، اتحادیه اروپا، چین، هند، ژاپن و بریتانیا منتشر می‌کند.

PMI این مؤسسه شامل PMI تولیدی، خدماتی و ترکیبی است.

شاخص PMI جهانی که وضعیت اقتصاد جهانی را نشان می‌دهد، توسط این مؤسسه منتشر می‌شود.

3) سایر مؤسسات ملی و منطقه‌ای

Caixin PMI (چین) برای ارزیابی فعالیت کسب‌وکارهای کوچک و متوسط چین منتشر می‌شود.

IHS Markit Eurozone PMI برای بررسی وضعیت اقتصادی منطقه یورو به‌کار می‌رود.

PMI ساخت‌وساز در برخی کشورها مانند بریتانیا منتشر می‌شود که تمرکز ویژه‌ای بر پروژه‌های عمرانی و میزان سرمایه‌گذاری در این بخش دارد.

زمان انتشار

شاخص PMI در ابتدای هر ماه منتشر می‌شود و معمولاً اولین داده اقتصادی کلان پس از پایان هر ماه است.

این داده‌ها به‌صورت ارقام پیش‌نهایی (Flash PMI) و نهایی (Final PMI) منتشر می‌شوند:

Flash PMI: حدود دو هفته قبل از انتشار گزارش نهایی ارائه شده و بر اساس ۸۵٪ داده‌های جمع‌آوری‌شده است.

Final PMI: داده‌های نهایی که تحلیل‌گران و سیاست‌گذاران بر اساس آن تصمیم‌گیری می‌کنند.

زمان‌بندی انتشار PMI در کشورهای مختلف متفاوت است، اما معمولاً در ساعات ابتدایی معاملات جهانی منتشر می‌شود و تأثیر قابل‌توجهی بر بازارهای مالی و نرخ ارز دارد.

شاخص مدیران خرید جهانی و منطقه‌ای (آمریکا، اروپا، ایران و سایر کشورها)

۱. شاخص PMI در آمریکا

در آمریکا، PMI توسط مؤسسه ISM و S&P Global (Markit سابق) منتشر می‌شود.

ISM Manufacturing PMI و ISM Services PMI تأثیر زیادی بر دلار آمریکا، نرخ بهره و سیاست‌های پولی فدرال رزرو دارند.

S&P Global US PMI نیز برای تحلیل رشد اقتصادی آمریکا مورد استفاده قرار می‌گیرد.

۲. شاخص PMI در اتحادیه اروپا

در منطقه یورو، PMI توسط S&P Global Eurozone PMI منتشر می‌شود که وضعیت اقتصادی کشورهای کلیدی مانند آلمان، فرانسه، ایتالیا و اسپانیا را نشان می‌دهد.

PMI آلمان و فرانسه بیشترین تأثیر را بر بازارهای مالی و سیاست‌های بانک مرکزی اروپا (ECB) دارند.

PMI قوی در منطقه یورو می‌تواند ارزش یورو را افزایش دهد، درحالی‌که PMI ضعیف احتمال کاهش رشد اقتصادی را تقویت می‌کند.

۳. شاخص PMI در چین

چین دارای دو شاخص PMI مهم است:

China Official PMI: که توسط دولت منتشر شده و نشان‌دهنده وضعیت اقتصادی شرکت‌های بزرگ دولتی است.

Caixin PMI: که توسط یک مؤسسه خصوصی جمع‌آوری شده و شرایط کسب‌وکارهای کوچک و متوسط را بهتر نشان می‌دهد.

PMI چین بر بازارهای جهانی تأثیر زیادی دارد، زیرا این کشور یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان کالاهای اساسی است.

انتشار PMI ضعیف در چین می‌تواند باعث کاهش قیمت نفت، فلزات اساسی و کاهش ارزش ارزهای مرتبط با کالاها مانند دلار استرالیا شود.

۴. شاخص PMI در ایران

در ایران، PMI با نام "شامخ" منتشر می‌شود که توسط اتاق بازرگانی تهران بر اساس نظرسنجی از مدیران خرید محاسبه می‌شود.

شاخص شامخ وضعیت بخش‌های تولیدی و خدماتی ایران را نشان داده و به تحلیل‌گران کمک می‌کند تا مسیر آینده اقتصاد ایران را پیش‌بینی کنند.

این شاخص به دلیل محدودیت‌های اقتصادی و تفاوت در ساختار کسب‌وکارها، ممکن است تفاوت‌هایی با PMI کشورهای دیگر داشته باشد.

مزایا و معایب شاخص PMI

چگونه با عدد PMI معامله کنیم؟

این شاخص جهت حرکت اقتصادی را نشان می‌دهد و به‌عنوان سیگنالی پیشرو برای تصمیمات معاملاتی در نظر گرفته می‌شود. برای معامله‌گران، تفسیر صحیح این عدد و ترکیب آن با سایر داده‌های اقتصادی می‌تواند فرصت‌های سودآوری ایجاد کند.

۱. تأثیر PMI بر ارزها و نحوه معامله در فارکس

اگر PMI آمریکا (USD) بالاتر از پیش‌بینی‌ها باشد: جفت ارزهایی مانند EUR/USD و GBP/USD ممکن است کاهش یابند، درحالی‌که USD/JPY رشد کند.

اگر PMI منطقه یورو کمتر از حد انتظار باشد: یورو (EUR) تضعیف می‌شود و معامله‌گران ممکن است در جفت‌های EUR/USD و EUR/JPY موقعیت فروش بگیرند.

برای ارزهای کالایی (AUD، CAD، NZD): PMI پایین‌تر در چین ممکن است باعث افت دلار استرالیا (AUD) و دلار نیوزیلند (NZD) شود، زیرا این کشورها به صادرات کالا وابسته‌اند.

۲. معامله بر اساس اختلاف PMI بین دو کشور

اگر PMI یک کشور قوی‌تر از PMI کشور دیگر باشد، معمولاً ارز آن کشور رشد می‌کند.

PMI آمریکا ۵۵ و PMI منطقه یورو ۴۸ باشد: احتمال کاهش EUR/USD وجود دارد، زیرا اقتصاد آمریکا قوی‌تر است.

PMI بریتانیا ۵۳ و PMI ژاپن ۴۶ باشد: احتمال افزایش GBP/JPY وجود دارد.

۳. ترکیب PMI با سایر شاخص‌های اقتصادی برای تصمیم‌گیری بهتر

معامله‌گران حرفه‌ای PMI را به‌تنهایی بررسی نمی‌کنند، بلکه آن را همراه با سایر شاخص‌های کلیدی اقتصادی تحلیل می‌کنند:

PMI + نرخ بهره:

PMI بالا + احتمال افزایش نرخ بهره = تقویت ارز

PMI پایین + احتمال کاهش نرخ بهره = تضعیف ارز

PMI + داده‌های اشتغال (NFP):

PMI قوی + اشتغال بالا = احتمال رشد بازار سهام و تقویت ارز

PMI ضعیف + کاهش اشتغال = احتمال رکود اقتصادی و کاهش ارزش ارز

PMI + تورم (CPI):

PMI بالا + تورم بالا = افزایش نرخ بهره و رشد ارزش ارز

PMI پایین + تورم پایین = سیاست‌های انبساطی و کاهش ارزش ارز

۴. استفاده از تحلیل تکنیکال همراه با PMI

بعد از انتشار PMI، معامله‌گران از تحلیل تکنیکال برای تأیید ورود یا خروج از معامله استفاده می‌کنند:

اگر PMI قوی باشد و قیمت سطح مقاومتی مهمی را بشکند: احتمال ادامه روند صعودی و ورود به معامله خرید (Buy) افزایش می‌یابد.

اگر PMI ضعیف باشد و قیمت سطح حمایتی را بشکند: می‌توان به دنبال موقعیت فروش (Sell) بود.

اگر PMI آمریکا ۵۶ باشد (بالاتر از انتظارات) و EUR/USD در یک روند نزولی قرار داشته باشد، معامله‌گران به دنبال موقعیت فروش روی یورو (Short EUR/USD) خواهند بود.

اگر PMI چین پایین‌تر از انتظار باشد و AUD/USD نزدیک یک سطح حمایتی کلیدی قرار بگیرد، احتمال کاهش بیشتر وجود دارد.

۵. زمان مناسب برای ورود به معامله بر اساس PMI

اولین واکنش بازار: معمولاً چند دقیقه پس از انتشار PMI رخ می‌دهد. اسپردها در این لحظه ممکن است گسترده‌تر شوند، بنابراین ورود فوری می‌تواند پرریسک باشد.

حرکت دوم (Pullback): معامله‌گران حرفه‌ای معمولاً منتظر می‌مانند تا نوسانات اولیه کاهش یابد و سپس در جهت روند تثبیت‌شده وارد معامله می‌شوند.

استفاده از معاملات روزانه (Day Trading) یا میان‌مدت: اگر PMI تأثیر قابل‌توجهی داشته باشد، ممکن است روند جدیدی برای چند روز یا هفته ادامه پیدا کند.