قانون ریسک شناور (Floating Risk) سقفی است که پراپ فرم روی مجموع ضرر لحظه ای معاملات باز شما می گذارد؛ مثلا حداکثر ۲ درصد حساب. اگر ضرر شناور معاملات باز، حتی برای چند لحظه، از این سقف عبور کند، قانون نقض می شود؛ بدون اینکه لازم باشد معامله ای بسته شود. به همین دلیل بسیاری از تریدرها در حالی حساب خود را از دست می دهند که هنوز هیچ ضرری را قطعی نکرده اند.
ریسک شناور (Floating Risk) به زبان ساده
ریسک شناور یعنی سود یا زیانی که روی معاملات باز شما وجود دارد اما هنوز قطعی نشده است. تا زمانی که پوزیشن باز است، این عدد با هر تغییر قیمت بالا و پایین می رود؛ به همین دلیل به آن «شناور» یا تحقق نیافته (Unrealized) می گویند. لحظه ای که معامله را ببندید، سود یا زیان شناور به سود یا زیان قطعی تبدیل می شود و در موجودی حساب ثبت خواهد شد.
برای درک قانون ریسک شناور، ابتدا باید تفاوت دو عدد اصلی حساب معاملاتی را بدانید.
تفاوت بالانس و اکوئیتی در یک نگاه
بالانس (Balance) موجودی حساب بر اساس معاملات بسته شده است و تا زمانی که معامله ای نبندید، تغییر نمی کند. در مقابل، اکوئیتی (Equity) ارزش لحظه ای حساب است؛ یعنی بالانس به علاوه سود و زیان شناور معاملات باز.
فرض کنید بالانس حساب شما ۱۰,۰۰۰ دلار است و معاملات باز شما در مجموع ۱۵۰ دلار در ضرر هستند. در این لحظه بالانس همچنان ۱۰,۰۰۰ دلار است، اما اکوئیتی ۹,۸۵۰ دلار خواهد بود. قانون ریسک شناور دقیقا با همین اختلاف بین بالانس و اکوئیتی کار دارد.
قانون ریسک شناور (FLR) در پراپ فرم ها دقیقا چه می گوید؟
قانون ریسک شناور که در برخی پراپ فرم ها با عنوان FLR (Floating Loss Risk) شناخته می شود، می گوید مجموع ضرر شناور همه معاملات باز شما در هیچ لحظه ای نباید از درصد مشخصی از حساب بیشتر شود. این درصد در پراپ فرم های مختلف متفاوت است، اما در نمونه های رایج معمولا بین ۲ تا ۵ درصد تعیین می شود.
دو نکته این قانون را از بقیه محدودیت ها جدا می کند:
محاسبه لحظه ای است. حتی اگر معامله را نبندید و قیمت بعدا برگردد، همان چند ثانیه عبور از سقف برای ثبت نقض کافی است.
ملاک، مجموع معاملات باز است، نه هر معامله به تنهایی. ممکن است ریسک تک تک پوزیشن های شما منطقی باشد، اما جمع ضرر شناور چند پوزیشن هم زمان از سقف عبور کند.
چرا پراپ فرم ها این قانون را وضع می کنند؟
در پراپ تریدینگ شما با سرمایه شرکت معامله می کنید و شرکت باید مطمئن شود سرمایه اش در هیچ لحظه ای بیش از حد مشخصی در معرض ریسک نیست. دراودان روزانه فقط انتهای ضرر را کنترل می کند؛ اما قانون ریسک شناور رفتار معامله گر را در میانه راه می سنجد. تریدری که اجازه می دهد ضرر شناورش بزرگ شود و به امید برگشت بازار صبر می کند، از نظر پراپ فرم ریسک بالایی دارد؛ حتی اگر آن معامله در نهایت با سود بسته شود. این قانون در عمل معامله گر را به تعیین حد ضرر مشخص و کنترل حجم مجموع پوزیشن ها وادار می کند.
این قانون در چلنج اعمال می شود یا حساب ریل؟
پاسخ واحدی وجود ندارد و این یکی از نقاط اختلاف بین پراپ فرم ها است. برخی شرکت ها قانون ریسک شناور را فقط در حساب ریل (واقعی) فعال می کنند، چون در این مرحله سرمایه واقعی شرکت درگیر است. برخی دیگر آن را از همان مرحله چلنج اعمال می کنند و عبور از سقف را مساوی با مردودی چالش می دانند. در تعدادی از پراپ فرم ها هم این قانون اختیاری است یا اصلا وجود ندارد.
بنابراین پیش از خرید چالش، در صفحه قوانین پراپ فرم به طور مشخص بررسی کنید که این محدودیت در کدام مرحله فعال است. تجربه نشان داده بخشی از نقض های ناخواسته صرفا به این دلیل رخ می دهد که تریدر تصور می کرده قانون فقط مربوط به حساب ریل است.
تفاوت قانون ریسک شناور با دراودان روزانه و دراودان کلی
قانون ریسک شناور، دراودان روزانه و دراودان کلی سه لایه جداگانه کنترل ضرر هستند و رعایت یکی به معنای رعایت بقیه نیست. جدول زیر تفاوت این سه محدودیت را نشان می دهد:
| معیار | قانون ریسک شناور | دراودان روزانه | دراودان کلی |
|---|---|---|---|
| چه چیزی را محدود می کند؟ | مجموع ضرر شناور معاملات باز در هر لحظه | مجموع ضرر یک روز معاملاتی (بسته به پراپ، شامل ضرر شناور یا فقط معاملات بسته شده) | کل افت حساب از ابتدای دوره |
| بازه زمانی | لحظه ای و پیوسته | یک روز معاملاتی | کل عمر حساب یا چالش |
| ریست می شود؟ | با بسته شدن معاملات، ضرر شناور صفر می شود | ابتدای هر روز معاملاتی | خیر |
| سقف رایج | حدود ۲ تا ۵ درصد | حدود ۴ تا ۵ درصد | حدود ۸ تا ۱۲ درصد |
نکته مهم این است که این سه قانون می توانند هم زمان فعال باشند. ممکن است ضرر شناور شما هنوز به سقف دراودان روزانه نرسیده باشد، اما سقف ریسک شناور را رد کرده باشد؛ چون سقف ریسک شناور معمولا عدد کوچک تری است.
در پراپ فرم های خارجی معمولا عنوان جداگانه ای به نام «قانون ریسک شناور» وجود ندارد؛ در عوض بسیاری از آن ها دراودان را بر مبنای اکوئیتی (Equity-Based) محاسبه می کنند که ضرر شناور را هم به صورت لحظه ای در بر می گیرد و در عمل نتیجه مشابهی دارد. برخی دیگر هم محدودیتی با عنوان Max Open Loss تعریف می کنند که همان منطق سقف ضرر معاملات باز است.
ریسک شناور چگونه محاسبه می شود؟ (فرمول و مبنای محاسبه)
محاسبه این قانون دو جزء دارد: ضرر شناور فعلی شما و سقف مجاز.
ضرر شناور = مجموع زیان تحقق نیافته پوزیشن های باز (یا افت اکوئیتی نسبت به بالانس)
سقف مجاز = درصد تعیین شده در قوانین پراپ × مبنای محاسبه
برای مثال در حسابی با بالانس ۱۰,۰۰۰ دلار و سقف ۲ درصد، ضرر شناور مجاز حداکثر ۲۰۰ دلار است؛ یعنی اکوئیتی نباید در هیچ لحظه ای به کمتر از ۹,۸۰۰ دلار برسد.
توجه کنید که ریسک شناور با حجم اسمی معاملات (Exposure) یکی نیست. ممکن است ارزش اسمی پوزیشن های باز شما با لوریج چند صد هزار دلار باشد؛ چیزی که قانون می سنجد، زیان لحظه ای این پوزیشن ها است، نه اندازه آن ها.
مبنای بالانس لحظه ای یا اکوئیتی؛ کدام ملاک است؟
پراپ فرم ها در تعیین مبنای درصد یکسان عمل نمی کنند. در برخی شرکت ها سقف بر اساس بالانس لحظه ای حساب محاسبه می شود؛ یعنی اگر بالانس با سودهای قطعی شده رشد کند، سقف دلاری ریسک شناور هم بزرگ تر می شود. در برخی دیگر ملاک، فاصله اکوئیتی از بالانس یا از یک سطح مرجع است. نتیجه عملی هر دو مدل نزدیک است، اما در حساب هایی که سود قابل توجهی ساخته اند، تفاوت ایجاد می کند. عدد دقیق و مبنای محاسبه را فقط از مستندات رسمی همان پراپ فرم استخراج کنید.
آیا سود شناور معاملات دیگر، ضرر شناور را خنثی می کند؟
این سوال در معاملات هم زمان اهمیت زیادی دارد و پاسخ آن بین پراپ فرم ها متفاوت است. در مدل خالص (Net)، ملاک افت اکوئیتی کل حساب است؛ بنابراین اگر یک پوزیشن ۱۵۰ دلار در سود و پوزیشن دیگر ۲۰۰ دلار در ضرر باشد، ضرر شناور خالص ۵۰ دلار در نظر گرفته می شود. در مدل ناخالص (Gross)، فقط جمع پوزیشن های زیان ده شمرده می شود و همان ۲۰۰ دلار ملاک است؛ سود شناور بقیه معاملات تاثیری ندارد.
بیشتر پراپ فرم ها به دلیل اتکا به اکوئیتی، عملا مدل خالص را اجرا می کنند، اما این موضوع همیشه در قوانین به صراحت نوشته نمی شود. اگر استراتژی شما شامل چند پوزیشن هم زمان است، این مورد را پیش از شروع از پشتیبانی پراپ فرم بپرسید.
مثال عددی؛ از باز کردن معامله تا لحظه نقض
هر دو سناریوی زیر فرضی هستند و برای حسابی با بالانس ۱۰,۰۰۰ دلار و سقف ریسک شناور ۲ درصد (۲۰۰ دلار) نوشته شده اند.
سناریوی ۱: یک پوزیشن با حجم بالا
تریدر ۲ لات EURUSD خرید می گیرد. در این جفت ارز، هر پیپ حرکت برای هر لات حدود ۱۰ دلار ارزش دارد؛ پس هر پیپ حرکت خلاف جهت، ۲۰ دلار ضرر شناور ایجاد می کند. کافی است قیمت فقط ۱۰ پیپ خلاف جهت حرکت کند تا ضرر شناور به ۲۰۰ دلار برسد و با یک تیک بیشتر، قانون نقض شود. ۱۰ پیپ حرکتی است که در یک نوسان عادی چند دقیقه ای هم رخ می دهد؛ یعنی این حجم برای چنین حسابی از ابتدا انتخاب پرریسکی بوده است، حتی اگر تحلیل درست باشد.
سناریوی ۲: سه پوزیشن هم زمان
حالا تریدر به جای یک معامله سنگین، سه معامله سبک تر باز می کند و تصور می کند ریسکش کنترل شده است. جدول زیر وضعیت را در سه مقطع زمانی نشان می دهد:
| پوزیشن | حجم | ضرر شناور در لحظه اول | لحظه دوم | لحظه سوم |
|---|---|---|---|---|
| خرید EURUSD | ۰.۵ لات | ۴۰- دلار | ۷۰- دلار | ۱۰۰- دلار |
| خرید GBPUSD | ۰.۳ لات | ۲۵- دلار | ۵۰- دلار | ۷۵- دلار |
| خرید XAUUSD | ۰.۱ لات | ۱۰- دلار | ۲۰- دلار | ۳۰- دلار |
| مجموع ضرر شناور |
| ۷۵- دلار | ۱۴۰- دلار | ۲۰۵- دلار |
|---|
در لحظه سوم، اکوئیتی حساب به ۹,۷۹۵ دلار رسیده و از کف مجاز ۹,۸۰۰ دلار پایین تر رفته است؛ یعنی نقض ثبت شده است. دقت کنید هیچ کدام از این سه معامله به تنهایی مشکل ساز نبودند؛ مشکل، هم جهت بودن هر سه پوزیشن با ارزهای همبسته بود که باعث شد ضررها با هم بزرگ شوند. این دقیقا الگویی است که قانون ریسک شناور برای مهار آن طراحی شده است.
نقض قانون ریسک شناور؛ چگونه تشخیص داده می شود و چه عواقبی دارد؟
روش تشخیص نقض در پراپ فرم ها یکسان نیست و دو مدل رایج دارد. در مدل اول، سیستم به صورت خودکار و لحظه ای اکوئیتی را رصد می کند و به محض عبور از سقف، حساب نقض یا حتی معاملات بسته می شود. در مدل دوم، بررسی به صورت دوره ای یا هنگام درخواست برداشت و پاس شدن مرحله انجام می شود؛ یعنی ممکن است نقض همان لحظه اعلام نشود، اما در زمان تسویه، سابقه معاملات بررسی شود و برداشت یا ارتقای حساب رد شود.
عواقب نقض هم طیفی است: برخی پراپ فرم ها بار اول اخطار می دهند، برخی مستقیم حساب را مسدود می کنند و در صورت تکرار، همکاری را به طور کامل پایان می دهند. هر دو موضوع (روش تشخیص و نوع برخورد) باید از قوانین رسمی همان مجموعه استخراج شود.
اسپایک لحظه ای قیمت در زمان اخبار چه حکمی دارد؟
در سیستم های لحظه ای، ملاک همان دیتای قیمتی سرور است؛ بنابراین یک اسپایک چندثانیه ای هنگام انتشار خبر مهم یا باز شدن بازار می تواند ضرر شناور را برای لحظاتی از سقف عبور دهد و نقض ثبت شود، حتی اگر قیمت بلافاصله برگردد. به همین دلیل نگه داشتن پوزیشن هایی که ضرر شناورشان به سقف نزدیک است در زمان اخبار پرنوسان، ریسک بالایی دارد. برخی پراپ فرم ها برای اسپایک های غیرعادی استثنا در نظر می گیرند، اما این موضوع قابل اتکا نیست و نباید مبنای مدیریت ریسک شما باشد.
آیا برگشت معامله به سود، نقض را پاک می کند؟
خیر. در سیستم هایی که ضرر شناور را لحظه ای می سنجند، نقض با همان عبور لحظه ای قطعی می شود. اینکه معامله در ادامه به سود برسد یا با ضرر کوچک تری بسته شود، وضعیت نقض را تغییر نمی دهد. این مهم ترین تفاوت ذهنی با معامله در حساب شخصی است؛ در حساب شخصی، ضرر شناور تا وقتی بسته نشده «هنوز ضرر نیست»، اما در حساب پراپ همان ضرر شناور می تواند به تنهایی حساب را از بین ببرد.
چگونه قانون ریسک شناور را رعایت کنیم؟ (راهنمای عملی)
رعایت این قانون به یک اصل ساده برمی گردد: مجموع ریسک معاملات بازتان را از قبل به دلار محاسبه کنید و آن را با فاصله ایمن، کمتر از سقف نگه دارید. ابزار اصلی این کار، حد ضرر مشخص برای هر معامله و کنترل حجم است. معامله بدون حد ضرر در حساب پراپ عملا یعنی سپردن سرنوشت حساب به نوسان بازار.
تبدیل سقف درصدی به حداکثر حجم مجاز
سقف درصدی را به دلار تبدیل کنید و بر اساس فاصله حد ضرر، حداکثر لات مجاز را به دست آورید:
حداکثر حجم مجموع (لات) = سقف دلاری ریسک شناور ÷ (فاصله حد ضرر به پیپ × ارزش هر پیپ برای یک لات)
مثال فرضی: در حساب ۱۰,۰۰۰ دلاری با سقف ۲ درصد (۲۰۰ دلار)، اگر حد ضرر معاملات EURUSD را ۲۰ پیپ بگذارید، حداکثر حجم مجموع معاملات باز شما ۱ لات است (۲۰۰ ÷ ۲۰ × ۱۰). اگر بخواهید فاصله ایمنی هم داشته باشید، بهتر است از حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد این ظرفیت استفاده کنید تا اسپرد و نوسان لحظه ای شما را غافلگیر نکند. این محاسبه در عمل همان منطق قانون ریسک ۱ تا ۲ درصد است که این بار روی مجموع معاملات باز اعمال می شود.
مدیریت معاملات هم زمان و هم جهت
همان طور که در سناریوی دوم دیدید، خطر اصلی این قانون در معاملات هم زمان است. برای کنترل آن:
ریسک دلاری همه پوزیشن های باز را با هم جمع کنید، نه جداگانه.
از باز کردن چند پوزیشن هم جهت روی نمادهای همبسته (مثل EURUSD و GBPUSD) با حجم کامل خودداری کنید؛ این پوزیشن ها معمولا با هم وارد ضرر می شوند.
پیش از باز کردن معامله جدید، ضرر شناور فعلی را از ظرفیت باقی مانده کم کنید.
در پلتفرم معاملاتی، اکوئیتی را در کنار بالانس زیر نظر داشته باشید یا برای نزدیک شدن به سقف، هشدار تنظیم کنید.
تکلیف هجینگ چیست؟
هج کردن یعنی باز کردن پوزیشن مخالف برای پوشش ریسک یک معامله. در محاسبه ریسک شناور، پوزیشن های هج شده معمولا ضرر خالص را قفل می کنند و از رشد آن جلوگیری می کنند؛ اما دو نکته مهم وجود دارد. اول اینکه در مدل ناخالص، پوزیشن زیان ده همچنان با عدد کامل شمرده می شود و هج کمکی به قانون ریسک شناور نمی کند. دوم و مهم تر اینکه در بسیاری از پراپ فرم ها برخی انواع هجینگ محدود یا ممنوع است و استفاده از آن می تواند خودش نقض جداگانه ای محسوب شود. پیش از استفاده از هج در حساب پراپ، هر دو موضوع را در قوانین بررسی کنید.
اشتباهات رایجی که به نقض ناخواسته ختم می شود
محاسبه ریسک هر معامله به تنهایی و بی توجهی به مجموع پوزیشن های باز
حذف یا جابجا کردن حد ضرر به امید برگشت قیمت
افزودن پله ای به پوزیشن در ضرر (Averaging Down) که ضرر شناور را با شیب تند بزرگ می کند
نگه داشتن پوزیشن های نزدیک به سقف در زمان انتشار اخبار مهم
پر کردن کامل ظرفیت سقف بدون در نظر گرفتن اسپرد و اسلیپیج
شروع معامله بدون دانستن عدد دلاری دقیق سقف در حساب خودتان
قانون ریسک شناور در پراپ فرم های مختلف؛ قبل از خرید چلنج چه چیزی را بررسی کنیم؟
اجرای این قانون از یک پراپ فرم به پراپ فرم دیگر تفاوت قابل توجهی دارد: درصد سقف، مبنای محاسبه، مرحله اعمال، روش تشخیص و نوع برخورد با نقض همگی متغیر هستند و برخی مجموعه ها اصلا چنین قانونی ندارند. به همین دلیل، سازگاری این قانون با استراتژی شما باید یکی از معیارهای اصلی انتخاب پراپ فرم باشد؛ به خصوص اگر سبک شما مبتنی بر چند پوزیشن هم زمان یا نگه داشتن معاملات در نوسانات بزرگ است. این موضوع درباره بهترین پراپ های خارجی برای ایرانیان هم صادق است؛ حتی وقتی عنوان «ریسک شناور» در قوانین نیامده، باید بررسی کنید دراودان بر اساس اکوئیتی محاسبه می شود یا بالانس.
پیش از خرید چالش، پاسخ این پنج سوال را از قوانین رسمی یا پشتیبانی پراپ فرم به دست آورید:
آیا قانون ریسک شناور (یا محدودیت ضرر معاملات باز) وجود دارد و سقف آن چند درصد است؟
مبنای محاسبه بالانس لحظه ای است یا اکوئیتی؟
قانون از مرحله چلنج فعال است یا فقط در حساب ریل؟
سود شناور معاملات دیگر در محاسبه لحاظ می شود یا فقط جمع پوزیشن های زیان ده ملاک است؟
نقض به صورت خودکار و لحظه ای ثبت می شود یا هنگام بررسی برداشت؟ و پیامد آن اخطار است یا مسدودی حساب؟
پاسخ این سوال ها در کنار شناخت بقیه قوانین، شانس شما را برای پاس کردن پراپ و حفظ حساب بعد از آن به شکل محسوسی افزایش می دهد.
جمع بندی
قانون ریسک شناور سقفی روی ضرر لحظه ای معاملات باز است و سه ویژگی آن را خطرناک می کند: لحظه ای بودن محاسبه، جمعی بودن ملاک (مجموع پوزیشن ها) و قطعی بودن نقض حتی در صورت برگشت بازار. برای در امان ماندن، پیش از هر معامله سقف دلاری حساب خود را بدانید، مجموع ریسک پوزیشن های باز را با حد ضرر و حجم کنترل شده زیر آن نگه دارید و پیش از خرید هر چالش، جزئیات اجرای این قانون را از مستندات رسمی همان پراپ فرم بررسی کنید. تسلط بر این قانون در کنار مدیریت ریسک اصولی، همان چیزی است که ماندگاری در حساب های پراپ را از شانس جدا می کند.