نویسنده: سجاد شیخی
رکوردشکنیهای متوالی طلا در سال ۲۰۲۵
بازارهای مالی در سراسر سال ۲۰۲۵ همواره تحتفشار ریسکها و عدماطمینانهای متعدد قرار داشتند. از جنگهای تجاری و تعرفههای سنگین گرفته تا تداوم تنشهای ژئوپلیتیکی و حتی تعطیلی دولت آمریکا، بازارها تقریباً هیچگاه روی آرامش را به خود ندیدند.
در چنین فضایی، انس جهانی طلا که ابتدای سال در محدوده ۲۶۰۰ دلار معامله میشد، موفق شد تا سطوح تاریخی جدیدی را ثبت کند و در پایان سال به محدوده ۴۴۰۰ دلار برسد. قیمتهای ابتدای سال اکنون بیش از آنکه یک سطح قیمتی باشند، به خاطرهای دور شباهت دارند؛ مشابه بیتکوین ۲۰ هزار دلاری در سالهای گذشته.
سال ۲۰۲۵ مملو از رویدادهایی بود که سرمایهگذاران را به سمت طلا بهعنوان یک دارایی امن سوق داد. مجموعه این عوامل، نقش تعیینکنندهای در شکلگیری روند صعودی قدرتمند طلا ایفا کردند.
تعرفههای ترامپ؛ اولین شوک بزرگ به بازارها
در دوم آوریل ۲۰۲۵، دونالد ترامپ بار دیگر نشان داد که در موضوع تعرفهها هیچ خط قرمزی برای خود قائل نیست. رئیسجمهور آمریکا از اعمال تعرفههای بسیار سنگین علیه کشورهای مختلف، چه متحد و چه غیرمتحد، رونمایی کرد؛ اقدامی که بهسرعت فضای ریسکگریزی شدیدی را بر بازارهای مالی حاکم ساخت.
اجرای کامل این تعرفهها عملاً تجارت جهانی را با اختلال جدی مواجه میکرد و از همین رو، ترامپ از تعرفهها بهعنوان اهرمی برای مذاکره و امتیازگیری استفاده کرد. بسیاری از کشورها برای دستیابی به توافقهای تجاری جدید وارد مذاکره شدند و آمریکا نیز در ازای سرمایهگذاری و پذیرش برخی شروط تجاری، بخشی از تعرفهها را کاهش داد.
با این حال، سایه تعرفهها و نااطمینانی تجاری در تمام طول سال بر بازارها باقی ماند. نتیجه این شرایط، افزایش تورم در آمریکا و بهتعویق افتادن کاهش نرخ بهره فدرال رزرو بود.
جنگ دوازدهروزه ایران؛ اختلالی کوتاهمدت در فضای خبری
در سیزدهم ژوئن ۲۰۲۵ و همزمان با پایان ضربالاجل ۶۰ روزه ترامپ برای دستیابی به توافق با ایران، جنگی کوتاهمدت میان ایران و اسرائیل آغاز شد. این درگیری با حمله غافلگیرکننده اسرائیل به سایتهای هستهای و برخی مقامات ارشد سپاه پاسداران شروع شد. ترامپ در واکنش به این اتفاق اعلام کرد: «من به آنها شصت روز مهلت داده بودم؛ امروز روز شصتویکم است.»
با وجود حساسیت ژئوپلیتیکی این رویداد، واکنش بازارها محدود بود. ترامپ تمایلی به طولانیشدن درگیری نداشت و با مداخلات کلامی خود، از تشدید تنش و واکنش هیجانی بازارها جلوگیری کرد.
ضعف غیرمنتظره گزارش NFP و تغییر لحن جروم پاول
گزارش اشتغال ماه جولای آمریکا (NFP) یکی از نقاط عطف بازار در سال ۲۰۲۵ بود. این گزارش بهطور غیرمنتظرهای ضعیف منتشر شد و بازبینی دادههای ماههای قبل نیز کاهش قابلتوجهی را نشان داد. در سه ماه ژوئن، جولای و آگوست، میانگین رشد اشتغال تنها ۳۵ هزار شغل بود؛ ضعیفترین عملکرد بازار کار از دوران کرونا تاکنون.
علاوه بر این، در بازبینی دادهها مشخص شد که در همین بازه زمانی، حدود ۲۶۰ هزار شغل حذف شده است. شدت این بازبینیها بهحدی بود که رئیس اداره آمار کار آمریکا (BLS) برکنار شد. همزمان، جروم پاول در نشست جکسون هول، برای نخستینبار پس از اعمال تعرفهها، مواضعی داویش اتخاذ کرد و اعلام نمود که «توازن ریسکها به سمت بازار کار متمایل شده است».
هرچند تعرفهها همچنان فشار صعودی بر تورم وارد میکردند، اما سناریوی پایه فدرال رزرو این بود که اثر آنها بر تورم، موقتی و یکباره خواهد بود. برخلاف انتظارات اولیه بازار، آسیب اصلی تعرفهها نه در تورم، بلکه در بازار کار نمایان شد. شرکتها به دلیل تقاضای ضعیف و محدودیت در قدرت قیمتگذاری، برای حفظ حاشیه سود، ناچار به تعدیل نیرو شدند.
این تحولات، مسیر را برای کاهش نرخ بهره هموار کرد؛ سناریویی که در ابتدای سال، کمتر کسی انتظار آن را داشت.
همزمانی کاهش نرخ بهره و شکست امیدها به صلح
پس از نشست جکسون هول، انتظارات برای کاهش نرخ بهره افزایش یافت و دلار وارد مسیر نزولی شد. این روند همزمان شد با دیدار ترامپ و پوتین با محوریت مذاکرات صلح اوکراین. با این حال، همانطور که انتظار میرفت، دستیابی به صلح بهسادگی امکانپذیر نبود.
ترکیب ناامیدی بازار از تحقق صلح و افزایش انتظارات کاهش نرخ بهره، زمینهساز یکی از قدرتمندترین رالیهای صعودی طلا در سالهای اخیر شد.
نقره؛ ستاره پنهان سال ۲۰۲۵
در حالی که توجه عمومی بازارها معطوف به طلا بود، نقره عملکردی حتی درخشانتر از خود به نمایش گذاشت و بازدهی خیرهکننده ۱۴۰ درصدی را ثبت کرد. محرک اصلی این رشد، افزایش تقاضای صنعتی بود.
با ورود بانکهای مرکزی به چرخه سیاستهای انبساطی و کاهش گسترده نرخ بهره، پیشبینی میشود سال ۲۰۲۶ سال رشد اقتصاد جهانی باشد. در چنین شرایطی، کامودیتیها و بهویژه نقره، از این فضا بیشترین بهره را خواهند برد.
بانکهای مرکزی اروپا و آمریکا نیز پیشبینیهای خود از رشد اقتصادی سال آینده را افزایش دادهاند. در اروپا، تابآوری اقتصاد فراتر از انتظارات بوده و رشد اقتصادی بالاتری نسبت به برآوردهای اولیه ثبت شده است. بانک مرکزی اروپا رشد آتی را مبتنی بر تقاضای داخلی و افزایش سرمایهگذاری میداند.
نقش هوش مصنوعی در جهش تقاضای نقره
فدرال رزرو نیز پیشبینی رشد اقتصادی سال ۲۰۲۶ را از ۱.۸ درصد به ۲.۳ درصد افزایش داده است؛ بازبینی معناداری که نشاندهنده تغییر چشمانداز اقتصاد آمریکاست. محور اصلی این رشد، توسعه هوش مصنوعی و افزایش بهرهوری عنوان شده است.
نقره بهعنوان بهترین رسانای برق، کاربرد گستردهای در تولید تراشههای مرتبط با هوش مصنوعی دارد. به همین دلیل، رونق این فناوری بهطور مستقیم و غیرمستقیم به نفع بازار نقره تمام شده است.
کمبود عرضه نقره؛ یک مشکل ساختاری
نقره در دسته فلزات فرعی قرار میگیرد؛ بهطوری که بیش از ۷۰ درصد تولید جهانی آن، محصول جانبی استخراج فلزاتی مانند مس، روی، سرب و طلا است. در نتیجه، افزایش قیمت یا تقاضای نقره لزوماً به افزایش تولید آن منجر نمیشود. عرضه نقره تابع وضعیت فلزات پایه است، نه نیاز بازار نقره.
با رشد سریع تقاضا، بهویژه از سوی صنایع مرتبط با هوش مصنوعی، شکاف میان عرضه و تقاضا عمیقتر شده و همین عامل، رشد شدید قیمت نقره را رقم زده است. انتظار میرود این عدمتعادل در سال ۲۰۲۶ نیز ادامه داشته باشد؛ بهخصوص با توجه به آمادگی اقتصاد جهانی برای ورود به فاز رشد.
چشمانداز طلا در سال ۲۰۲۶
گلدمن ساکس چشمانداز طلا در سال ۲۰۲۶ را همچنان صعودی ارزیابی میکند. بهاعتقاد این مؤسسه، خریدهای ساختاری بانکهای مرکزی مهمترین عامل تداوم روند صعودی طلا خواهد بود. تقاضای بانکهای مرکزی، بهویژه در اقتصادهای نوظهور، از سال ۲۰۲۲ تاکنون حدود پنج برابر شده است.
تنوعبخشی به ذخایر ارزی در واکنش به ریسکهای ژئوپلیتیکی و کاهش اعتماد به داراییهای ارزی خارجی – بهویژه پس از مصادره ذخایر روسیه – از دلایل اصلی این تغییر رویکرد است. گلدمن ساکس این روند را ساختاری و بلندمدت میداند، نه موقتی. کشورهایی مانند چین نیز همچنان سهم پایینی از طلا در ذخایر خود دارند که فضای رشد بیشتری ایجاد میکند.
عامل دوم، ادامه کاهش نرخ بهره فدرال رزرو است. با تضعیف بازار کار و فروکشکردن فشارهای تورمی، انتظار میرود حداقل یک و در سناریوی خوشبینانه، دو مرحله دیگر کاهش نرخ بهره در پیش باشد.
بر همین اساس، گلدمن ساکس تارگت ۴۹۰۰ دلار بهازای هر اونس طلا را محتمل میداند و همزمان اهداف ۱۱۴۰۰ دلار برای مس و ۵۶ دلار برای نفت برنت را نیز مطرح کرده است.
جمعبندی
در سال ۲۰۲۵، طلا و نقره بهترتیب بازدهی ۷۰ و ۱۴۰ درصدی را ثبت کردند. هرچند این سال برای بسیاری از داراییها سالی دشوار بود، اما برای طلا و داراییهای امن، دورهای پربازده و تاریخی رقم خورد. افزایش عدماطمینان، تشدید ریسکهای ژئوپلیتیکی، کاهش نرخهای بهره و خریدهای سنگین بانکهای مرکزی، مهمترین عوامل رشد قیمت طلا بودند.
در سوی دیگر، نقره بهواسطه کمبود ساختاری عرضه و افزایش تقاضای صنعتی – بهویژه از ناحیه هوش مصنوعی – عملکردی کمنظیر از خود نشان داد. با توجه به سیاستهای انبساطی و چشمانداز رشد اقتصاد جهانی، انتظار میرود سال ۲۰۲۶ نیز سالی مثبت برای کامودیتیها و بهویژه نقره باشد.