نویسنده: سجاد شیخی
کوین وارش با معرفی رسمی از سوی دونالد ترامپ بهعنوان گزینه ریاست فدرال رزرو ایالات متحده، بار دیگر به کانون توجه بازارهای مالی جهانی بازگشته است. در صورت تایید کمیته بانکی سنا و رأیگیری نهایی در کنگره، او بهطور رسمی ریاست مهمترین نهاد سیاستگذار پولی جهان را بر عهده خواهد گرفت. وارش پیشتر عضو هیئتمدیره فدرال رزرو بوده و پس از خروج از این نهاد، به یکی از منتقدان جدی سیاستهای پولی فدرال رزرو تبدیل شده است؛ موضوعی که واکنش اولیه بازارها را بهشدت تحت تاثیر قرار داد.
آنچه انتخاب وارش را به یک سورپرایز جدی برای بازار تبدیل کرد، تضاد آشکار میان مواضع انقباضی او در سیاست پولی فدرال رزرو و تمایل ترامپ به کاهش نرخ بهره است. همین ناهمخوانی باعث شد پس از انتشار خبر معرفی، داراییهای ریسکی با اصلاح قابلتوجهی مواجه شوند. با این حال، پرسش کلیدی این است که آیا کوین وارش در شرایط فعلی اقتصاد آمریکا نیز همان رویکرد سختگیرانه گذشته را دنبال خواهد کرد یا با واقعیتهای جدید اقتصاد کلان تطبیق پیدا میکند.
کوین وارش کیست؟ از والاستریت تا راس سیاست پولی
کوین وارش مسیر حرفهای خود را از دل بازارهای مالی و ساختار قدرت سیاسی آمریکا آغاز کرده است. او فارغالتحصیل رشته حقوق از دانشگاههای استنفورد و هاروارد است و فعالیت حرفهای خود را در دهه ۱۹۹۰ در بانک سرمایهگذاری مورگان استنلی آغاز کرد. حضور در والاستریت، او را با سازوکارهای پیچیده بازار سرمایه، بهویژه در حوزه ادغام و تملیک شرکتها، آشنا کرد.
این تجربه عملی در بازارهای مالی، بعدها در جریان بحران مالی ۲۰۰۸ به یکی از مزیتهای کلیدی وارش تبدیل شد؛ چراکه او نهتنها زبان سیاستگذاری پولی، بلکه منطق رفتاری بازارها را نیز بهخوبی میشناخت.
حضور در هیئتمدیره فدرال رزرو و نقش در بحران ۲۰۰۸
کوین وارش در سال ۲۰۰۶ به عضویت هیئتمدیره فدرال رزرو منصوب شد؛ مقطعی که تنها دو سال بعد، اقتصاد جهانی وارد یکی از عمیقترین بحرانهای مالی تاریخ مدرن شد. در جریان بحران مالی ۲۰۰۸، وارش بهعنوان یکی از رابطهای اصلی میان فدرال رزرو و والاستریت عمل میکرد و نقش مهمی در انتقال پیامها و سیاستهای بانک مرکزی به بازارهای مالی داشت.
در آن دوره، فدرال رزرو بزرگترین بسته سیاست پولی انبساطی تاریخ خود را اجرا کرد؛ نرخ بهره از سپتامبر ۲۰۰۷ تا دسامبر ۲۰۰۸ حدود پنج درصد کاهش یافت و عملاً به محدوده نزدیک صفر رسید. همزمان، اجرای سیاست تسهیل کمی باعث شد ترازنامه فدرال رزرو از حدود ۹۰۰ میلیارد دلار به ۴.۵ تریلیون دلار افزایش یابد.
وارش پس از فدرال رزرو؛ از تصمیمگیر تا منتقد
پس از ترک فدرال رزرو در سال ۲۰۱۱، وارش مسیر تازهای را در قامت منتقد سیاستهای پولی بانک مرکزی در پیش گرفت. او بهعنوان نویسنده، سخنران و مشاور مالی فعالیت کرد و در رسانههایی مانند والاستریت ژورنال، بارها نسبت به پیامدهای سیاستهای انبساطی هشدار داد.
محور اصلی انتقادات او،گسترش بیرویه ترازنامه فدرال رزرو و تداوم سیاست نرخ بهره پایین برای مدتزمان طولانی بود. وارش معتقد بود این رویکرد در نهایت به بیثباتی مالی و فشارهای تورمی منجر خواهد شد و بارها از لزوم «تغییر رژیم سیاستگذاری» و حرکت به سمت انضباط پولی سخن گفت.
مواضع انقباضی کوین وارش در سیاست پولی
کوین وارش در دو مقطع کلیدی، مواضع صریحی علیه سیاستهای انبساطی فدرال رزرو اتخاذ کرده است:
۱. بحران مالی ۲۰۰۸
وارش در همان زمان هشدار داد که تزریق بیسابقه نقدینگی و افزایش شدید ترازنامه میتواند در آینده به تورم بالا منجر شود. با این حال، این پیشبینی در کوتاهمدت محقق نشد؛ اقتصاد آمریکا پس از بحران ۲۰۰۸ با تورم قابلتوجهی مواجه نشد، زیرا تقاضای مصرفکننده بهشدت تضعیف شده بود و خانوارها در فاز احتیاط قرار داشتند.
۲. بحران کرونا ۲۰۲۰
در بحران کرونا، فدرال رزرو سیاستهای انبساطی حتی شدیدتری اتخاذ کرد و ترازنامه خود را تا حدود ۹ تریلیون دلار افزایش داد. این بار، تحلیل وارش به واقعیت نزدیکتر شد؛ چراکه اقتصاد آمریکا بهسرعت از رکود خارج شد، بازار کار احیا گردید و رشد دستمزدها باعث انتقال نقدینگی به تقاضای واقعی شد. نتیجه، جهش تورم تا نزدیکی ۹ درصد بود.
این تفاوت نشان میدهد که اثر سیاستهای پولی، بهشدت وابسته به شرایط چرخه اقتصادی و رفتار مصرفکننده است.
وارش و اقتصاد امروز؛ هوش مصنوعی، بهرهوری و نرخ بهره خنثی
یکی از استدلالهای مهم وارش و برخی دیگر از سیاستگذاران پولی، نقش افزایش بهرهوری ناشی از گسترش هوش مصنوعی در مهار تورم است. بهزعم این گروه، رشد بهرهوری میتواند فشارهای تورمی را کاهش داده و فضا را برای کاهش نرخ بهره آمریکا فراهم کند.
با این حال، این دیدگاه یک نکته کلیدی را نادیده میگیرد: اگر بهرهوری افزایش یابد،رشد بالقوه اقتصاد (Potential GDP)نیز بالاتر میرود و در نتیجه،نرخ بهره خنثی نیز افزایش مییابد. تجربه رونق سرمایهگذاری اینترنت در اواخر دهه ۱۹۹۰ نشان میدهد که تمرکز بیشازحد بر کاهش هزینههای نیروی کار و سیاستهای انبساطی، میتواند در نهایت به فشارهای تورمی جدید منجر شود.
ترازنامه فدرال رزرو و تورم؛ رابطهای وابسته به شرایط
وارش معتقد است کوچکسازی ترازنامه فدرال رزرو اثر کاهندهای بر تورم دارد، اما این موضوع محل بحث است. تجربه تاریخی نشان میدهد که سیاستهای تسهیل یا انقباض کمی، بهاندازه نرخ بهره قدرت اثرگذاری مستقیم بر تورم ندارند. عوامل گستردهتری مانند احساسات مصرفکننده، وضعیت بازار کار و سرعت گردش پول نقش تعیینکنندهتری ایفا میکنند.
پس از بحران ۲۰۰۸، افزایش عظیم ترازنامه تورمزا نبود، اما در دوره کرونا به تورم شدید انجامید. تفاوت این دو دوره، بار دیگر نشان میدهد که سیاست پولی بدون در نظر گرفتن بستر اقتصادی، قابل قضاوت نیست. در شرایط فعلی، با توجه به ضعف نسبی تقاضای مصرفکننده و کاهش شتاب رشد دستمزدها، بخشی از استدلالهای وارش میتواند با واقعیتهای اقتصادی همخوان باشد.
ریاست وارش چه تغییری در سیاست پولی ایجاد میکند؟
با وجود دیدگاههای شخصی انقباضی، رئیس فدرال رزرو تنها یکی از ۱۲ عضو رأیدهنده کمیته بازار باز فدرال (FOMC) است. بنابراین، حتی در صورت تایید وارش، تصمیمات مربوط به نرخ بهره آمریکا همچنان بر اساس دادههای اقتصادی و اجماع کمیته اتخاذ خواهد شد.
نخستین سخنرانی رسمی وارش بهعنوان رئیس فدرال رزرو، در صورت تایید احتمالاً در اواسط سال انجام میشود. آن سخنرانی، نخستین نشانههای عملی از چارچوب فکری او در مواجهه با تورم، رشد اقتصادی و سیاست نرخ بهره را آشکار خواهد کرد. تا پیش از آن، انتظار میرود بازارها بیش از هر چیز به دادههای کلان اقتصادی واکنش نشان دهند، نه صرفاً به سوابق شخصی رئیس جدید فدرال رزرو.
جمعبندی
سوابق کاری کوین وارش نشاندهنده چهرهای است که هم در سطح نظری و هم در عمل اقتصاد کلان، تجربهای مستقیم و عمیق دارد. با این حال، همین سابقه یک تناقض محوری در مسیر کنونی او ایجاد کرده است: فردی که زمانی در قلب تصمیمگیریهای فدرال رزرو قرار داشت و بحران مالی ۲۰۰۸ را از درون مدیریت کرد، اکنون بهعنوان منتقدی جدی به رأس همان نهاد بازمیگردد.
موفقیت یا ناکامی وارش در جایگاه ریاست فدرال رزرو، نه به دیدگاههای گذشته او، بلکه به میزان انعطافپذیریاش در مواجهه با دادههای اقتصادی و واقعیتهای متغیر اقتصاد آمریکا بستگی خواهد داشت؛ جایی که سیاست پولی بیش از هر زمان دیگر، نیازمند توازن میان انضباط و واقعگرایی است.