شاخص ترس و طمع چیست؟

معنی احساسات در بازار

احساسات سرمایه‌گذاران یا سنتیمنت بازار یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین کننده در تعیین روند قیمت‌ها می‌باشد. احساسات در بازار هم به صورت جمعی و هم هیجانی یا از طریق بحران‌های مالی ایجاد می‌شوند و بر جریان خرید و فروش بازار تاثیر می‌گذارند. احساسات در بازارهای مالی یا فارکس به دو دسته: ترس و طمع تقسیم می‌شوند.

ترس (Fear)

ترس در بازار به معنا، نگرانی یا اضطراب شدید از سقوط قیمت‌ها و یا عدم اطمینان از آینده بازار است. هنگامی که ترس در بازار غالب است، سرمایه‌گذاران تمایل دارند که دارایی‌های خود را فروخته و از بازار معاملات خارج شوند تا از تخمیل ضررهای بیشتر جلوگیری کنند، در این زمان بازار معمولا با کاهش حجم معاملات و قیمت‌های نزولی همراه می‌شود.

طمع (Greed)

طمع را می‌توان نقطه مقابل ترس در بازارهای مالی و فارکس دانست. هنگامی که طمع بر بازار غالب می‌شود به طبع امید برای افزایش قیمت‌ها افزایش پیدا خواهد کرد. در این شرایط سرمایه‌گذاران به ریسک‌های بیشتر از حد معمول روی می‌آورند و حتی ممکن است به خرید دارایی‌هایی با ارزش بنیادی پایین به امید کسب سود سریع تمایل نشان دهند.

ترس و طمع، چگونه بازارهای جهانی را به سقوط کشاندند؟

در بحران مالی ۲۰۰۸،طمع و ترس به وضوح بازارهای مالی را تحت تاثیر قرار دادند. در اوایل دهه ۲۰۰۰،طمع باعث شد که بانک‌ها با دادن وام‌های پر ریسک مسکن به افراد کم‌درآمد، و موسسات مالی با خرید این وام‌ها، به بازار مسکن فشار بیاورند. این روند باعث افزایش غیرواقعی قیمت‌ها شد، زیرا سرمایه‌گذاران گمان می‌کردند که بازار مسکن همیشه در حال رشد خواهد بود.طمع آن‌ها باعث شد که از ریسک‌های موجود چشم‌پوشی کنند و وارد بازارهایی با ریسک بالاتر شوند.

اما در ۲۰۰۸، وقتی قیمت مسکن شروع به سقوط کرد،ترس در بازار وارد شد. با افزایش نرخ نکول ( نرخ جریمه) وام‌ها و ورشکستگی بانک‌ها، سرمایه‌گذاران با وحشت دارایی‌های خود را فروختند تا از ضرر بیشتر جلوگیری کنند. این ترس باعث شد که مردم حتی از دارایی‌های امن مانند اوراق قرضه دولتی نیز فاصله بگیرند و حجم معاملات کاهش یابد. در نتیجه، بازارها به شدت نزول کردند و قیمت‌ها به پایین‌ترین سطح خود رسیدند.ترس به سرعت بازار را به سمت رکود برد، در حالی که طمع به عنوان یک عامل آغازگر، حباب قیمتی را ایجاد کرده بود.

هفت مولفه تاثیرگذار بر شاخص ترس و طمع

شاخص ترس و طمع با ترکیب هفت معیار کلیدی از نوسانات و مومنتوم گرفته تا جریان نقدینگی و احساسات رسانه‌ای بازتاب‌دهنده احساسات کلی بازار است. درک تأثیر هر یک از این مولفه‌ها به معامله‌گران کمک می‌کند تا نقاط بازگشت و فرصت‌های خرید یا فروش را با دقت بیشتری شناسایی کنند.

نوسانات بازار (Volatility)

از عوامل نشان دهنده بی ثباتی و ترس در بازار، Volatility یا همان نوسانات بازار است. وقتی قیمت‌ها به شکل غیرقابل پیش‌بینی تغییر کنند، سرمایه‌گذاران اقدام به فروش دارایی‌های خود برای جلوگیری از ضرر بیشتر خواهند کرد. همین مولفه باعث افزایش شاخص ترس می‌شود.

قدرت روند (Momentum)

اگر بازار در حال طی کردن یک روند صعودی قوی باشد، عموما نشان‌دهنده خوش بینی و افزایش طمع سرمایه‌گذاران است و اگر یک روند نزولی قوی در حال شکل گرفتن باشد، باعث افزایش ترس سرمایه‌گذارن و افزایش فروش‌های هیجانی می‌شود.

نسبت اختیار خرید به فروش (Put/Call Ratio)

این نسبت میزان تقاضا برای اختیار فروش را نشان می‌دهد. اگر بیشتر سرمایه‌گذاران اختیار فروش بخرند، یعنی ترس در بازار زیاد است، که باعث افزایش شاخص ترس می‌شود.

جریان‌های نقدی (Fund Flow)

اگر سرمایه‌گذاران پول خود را از بازارهای ریسک‌پذیر به دارایی‌های امن مانند اوراق قرضه منتقل کنند، این امر نشان‌دهنده ترس در بازار است و باعث افزایش شاخص ترس می‌شود.

قیمت کالاهای امن (Safe-Haven Assets)

افزایش قیمت کالاهای امن مانند طلا و ین ژاپن معمولاً به معنای افزایش ترس در بازار است. این دارایی‌ها در زمان‌های بحران محبوب می‌شوند و باعث افزایش شاخص ترس می‌شوند.

اندازه و حجم بازار (Market Breadth)

اگر بیشتر سهام‌ها در روند نزولی قرار داشته باشند و تنها تعداد کمی از آن‌ها در حال رشد باشند، نشان‌دهنده ترس در بازار است که باعث کاهش شاخص طمع و افزایش شاخص ترس می‌شود.

اخبار و رسانه‌ها (Google Trends and Media Sentiment)

افزایش جستجوهای مرتبط با بحران‌ها یا اخبار منفی نشان‌دهنده ترس در بازار است. برای مثال، در زمان شروع پاندمی کرونا، جستجوهای مرتبط با (سقوط بازار) و (بحران اقتصادی) به شدت افزایش یافت، که نشان‌دهنده نگرانی عمومی و افزایش ترس در بازار بود و این امر باعث بالا رفتن شاخص ترس شد.

امتیازدهی در شاخص ترس و طمع

برای استفاده از شاخص ترس و طمع لازم است تا مقیاس مشخصی را تعیین کنیم، به این منظور هر کدام از هفت مولفه فوق را به طور مستقل از 0 تا 100 امتیازدهی کرده و سپس میانگین این داده‌ها را به یک امتیاز نهایی تبدیل می‌کنیم. پس از میانگین گرفتن از داده‌ها، امتیازها را از 0 تا 100 به پنج دسته مختلف برای تعیین وضعیت شاخص تقسیم می‌کنیم که عبارتند از:

0 تا 24: ترس شدید

25 تا 49: ترس

50: خنثی

51 تا 74: طمع

75 تا 100: طمع شدید.

این روش امتیازدهی، به تریدرها و سرمایه‌گذاران این امکان را می‌دهد که به‌طور روزانه و با دقت، احساسات غالب بازار را درک کرده و بر اساس آن تصمیم‌گیری کنند. شاخص ترس و طمع به دلیل استفاده از میانگین امتیازها و عدم تأثیر بیشتر یک مولفه خاص، به عنوان ابزاری معتبر و متعادل برای شناسایی احساسات بازار شناخته می‌شود.

حرفه‌ای‌ها چگونه از شاخص ترس و طمع استفاده می‌کنند؟

برای استفاده حرفه‌ای از شاخص ترس و طمع، باید آن را جزئی از استراتژی معاملاتی خود بدانید و با سایر ابزارهای تحلیلی ترکیب کنید. این شاخص به شما کمک می‌کند تا احساسات بازار را شناسایی کرده و بر اساس آن تصمیمات معاملاتی بهتری بگیرید. وقتی شاخص ترس پایین باشد، بازار ممکن است زیر ارزش واقعی خود قرار گیرد و فرصتی برای خرید فراهم شود. بالعکس، زمانی که شاخص طمع بالا است، بازار ممکن است حباب قیمتی داشته باشد و نیاز به احتیاط بیشتر باشد.

این شاخص به‌تنهایی کافی نیست و باید با تحلیل‌های تکنیکال و فاندامنتال ترکیب شود. برای مثال، زمانی که شاخص ترس پایین است و تحلیل تکنیکال روند صعودی را نشان می‌دهد، ممکن است زمان مناسبی برای ورود به بازار باشد. همچنین، اگر شاخص طمع بالا است و تحلیل تکنیکال سیگنال‌های معکوس می‌دهد، باید محتاط بود و ممکن است زمان خروج از بازار باشد.

برای مدیریت ریسک، استفاده از شاخص ترس و طمع مهم است. نوسانات شدید احساسات بازار می‌تواند به تغییرات سریع قیمت‌ها منجر شود. تریدرهای حرفه‌ای از این شاخص برای تنظیم حد ضرر و حد سود استفاده می‌کنند تا از نوسانات شدید جلوگیری کنند و ریسک را کاهش دهند.

در نهایت، توجه به روندهای بلندمدت ضروری است. شاخص ترس و طمع می‌تواند در کوتاه‌مدت سیگنال دهد، اما برای تصمیمات بلند مدت باید تغییرات طولانی‌ مدت از احساسات بازار را مدنظر قرار دهید و استراتژی‌های خود را بر اساس آن تنظیم کنید.

بهترین استراتژی‌ها برای استفاده از شاخص ترس و طمع

شاخص ترس و طمع بازتاب احساسات حاکم بر بازار است و با تحلیل دقیق آن می‌توان نقاط بازگشت احتمالی را شناسایی کرد. استفاده هوشمندانه از این شاخص، فرصت‌های خرید در ترس شدید و موقعیت‌های خروج در طمع بالا را بهینه می‌سازد.

استراتژی خرید در زمان ترس شدید

زمانی که شاخص ترس به سطح پایین (۰-۲۴) می‌رسد، بازار معمولاً تحت فشار فروش قرار دارد و قیمت‌ها پایین می‌آیند. در این شرایط، بهترین استراتژی خرید در قیمت‌های پایین است. تریدرها می‌توانند از این موقعیت‌ها برای خرید دارایی‌هایی باارزش استفاده کنند، زیرا ترس شدید اغلب باعث کاهش غیرمنطقی قیمت‌ها می‌شود و این می‌تواند فرصتی برای ورود به بازار باشد.

استراتژی فروش در زمان طمع شدید

زمانی که شاخص طمع به سطح بالا (۷۵-۱۰۰) می‌رسد، بازار به احتمال زیاد وارد فاز حباب قیمتی شده است. در این شرایط، بهترین استراتژی فروش یا کاهش ریسک است. تریدرها باید به دنبال فرصت‌هایی برای خروج از بازار یا فروش دارایی‌ها باشند، زیرا طمع زیاد می‌تواند منجر به اصلاحات یا سقوط قیمتی شود.

ترکیب با تحلیل تکنیکال

شاخص ترس و طمع می‌تواند به‌عنوان یک سیگنال تاییدی برای تحلیل تکنیکال عمل کند. برای مثال، زمانی که شاخص ترس پایین است و تحلیل تکنیکال نیز روند صعودی را نشان می‌دهد، این می‌تواند یک سیگنال خرید قوی باشد. برعکس، اگر شاخص طمع بالا است و تحلیل تکنیکال نشان‌دهنده شکست یا سیگنال‌های نزولی است، ممکن است زمان خروج از بازار باشد.