ائتلاف اوپک پلاس تصمیم گرفته است که افزایش تولید را در سه ماهه اول ۲۰۲۶ متوقف کند، این اولین توقف پس از آوریل است. البته با این حال، در ماه دسامبر مجدد افزایش روزانه ۱۳۷ هزار بشکهای را تصویب کرده است. این عملکرد نشان میدهد که اوپک بین حفظ سهم بازار و جلوگیری از مازاد عرضه تلاش میکند تا تعادل ایجاد کند. توقف افزایش تولید اقدامی محتاطانه از سوی اوپک تلقی میشود، زیرا در سه ماهه اول سال بهطور فصلی تقاضا کاهش مییابد و همین موضوع توسط اوپک نیز تأیید شده است. همچنین بازار نفت در ۲۰۲۶ با احتمال مازاد عرضه و تنشهای سیاسی مثل تحریم روسیه و ایران مواجه میشود. با توجه به این تصمیم، نفت در معاملات روز دوشنبه با گپ مثبت باز شد و اکنون نفت WTI در محدوده ۶۱ دلار معامله میشود. همچنین در پی توقف افزایش تولید، موسسه مورگان استنلی پیشبینی خود از قیمت نفت برنت را در سه ماهه اول ۲۰۲۶، از ۵۷.۵ دلار به ۶۰ دلار افزایش داده است. البته افزایش تولید تنها دلیل مورگان استنلی برای افزایش قیمت نفت نیست.
نویسنده: سجاد شیخی
این موسسه هشدار میدهد که شکاف قابلتوجهی بین سهمیههای اوپک و تولید واقعی اعضا وجود دارد. این میزان افزایش تولید که اوپک اعلام میکند، درواقع سقف مجاز تولید اعضا است، اما این میزان الزاما واقعاً تولید نمیشود. طبق برآورد مورگان استنلی، تولید واقعی نفت این گروه در دوره مارس تا اکتبر، فقط ۵۰۰ هزار بشکه افزایش یافته که بسیار کمتر از مقدار ۲.۶ میلیون بشکه در روز است که رسماً توسط اوپک اعلام شده، در نتیجه، عرضه واقعی نفت احتمالا بسیار کمتر از انتظارات بازار خواهد بود، زیرا بسیاری از اعضای اوپک به میزان تولید رسمی اعلام شده پایبند نیستند؛ هشت عضو اوپک هنوز تقریباً ۱.۲ میلیون بشکه در روز با سهمیه فعلی خود برای عرضه فاصله دارند.
مورگان استنلی پیشبینی میکند که مازاد عرضه در نیمه دوم سال ۲۰۲۷ متعادل شود و قیمت نفت برنت مجدد به میانه ۶۵ دلار باز میگردد.
تحریمها و تنشهای سیاسی
بزرگترین پالایشگاههای نفت چینی از جمله غولهای دولتی و پالایشگاههای خصوصی کوچک، در راستای همکاری با آمریکا، از خرید نفت روسیه خودداری کردند. این اقدام به ویژه روی نفت نوع ESPO تأثیر گذاشته و باعث کاهش قیمتها شده است؛ تخمین زده میشود روزانه حدود ۴۰۰ هزار بشکه، معادل ۴۵ درصد از کل واردات نفت روسیه به چین، تحت تأثیر این تحریمها قرار گیرد.
شرکتهای دولتی مانند Sinopec و PetroChina برخی محمولههای روسیه را لغو کردهاند و پالایشگاههای خصوصی کوچک نیز از اقدام مشابه پرهیز میکنند تا مشمول تحریمهای مشابه شرکت Shandong Yulong Petrochemical نشوند. این شرکت اخیراً توسط اتحادیه اروپا و بریتانیا در فهرست تحریمها قرار گرفته است. محدودیتهای وارداتی و کاهش سهمیهها نیز خرید نفت روسیه توسط این پالایشگاههای کوچک را دشوار کرده است.
با وجود این محدودیتها، روسیه همچنان بزرگترین تأمینکننده خارجی نفت برای چین باقی مانده است، زیرا نفت آن به دلیل تحریمهای سایر کشورها با تخفیف قابل توجهی عرضه میشود. لذا تحریمها تاکنون باعث افزایش قیمتها نشدند و نفت برنت در دو سال اخیر همواره کاهش یافته است. از طرفی تحریمها به دلیل عرضه نفت با تخفیف توسط کشورهای تحریم شده ممکن است تأثیر منفی نیز بر قیمت نفت داشته باشند.
اوپک همچنان بر مواضع خود پایبند میماند
تجربه ثابت کرده به جای توجه به اظهارات اوپک، باید به عملکرد آنها توجه کرد. با وجود هشدارها مبنی بر توقف یا کاهش افزایش تولید، اوپک پلاس همچنان برنامه افزایش تولید نفت خود را ادامه داده است. قیمتهای نفت خام در محدوده میانی ۶۰ دلار در هر بشکه هنوز برای تغییر سیاست کافی نیست و برای آنکه عربستان اولین گامها برای تغییر رویکردش را بردارد، قیمت برنت باید بیش از این کاهش یابد و مدت طولانی در قیمتهای پایین ثبات داشته باشد. بازار نفت همچنان با مازاد عرضه مواجه است و اکثر تحلیلگران توافق دارند که عرضه نفت تا اواسط سال آینده فراتر از تقاضا خواهد بود.
علاوه بر این، تحریمهای آمریکا علیه تولیدکنندگان بزرگ روسی مانند روسنفت و لوکاوئیل تأثیر محدودی بر بازار داشته است، زیرا روسیه و چین با استفاده از تخفیفها، واسطهها و ناوگان نفتی خود، مسیرهای جایگزین برای صادرات پیدا کردهاند.
جمعبندی
اوپک تصمیم گرفت که برنامه افزایش تولید را در سه ماهه اول سال ۲۰۲۶ متوقف کند، اما افزایش تولید در دسامبر پابرجا بود. این تصمیم برای ایجاد تعادل میان مازاد عرضه و حفظ سهم بازار انجام شده است. اما تأثیر آن بر بازار محدود خواهد بود زیرا بازار نفت با مازاد عرضه مواجه است و تحریمها نیز تأثیر محدودی بر قیمت داشتند.