پیپ در فارکس چیست؟ آموزش محاسبه ارزش هر پیپ به دلار (با مثال و جدول)

در این مقاله علاوه بر تعریف، فرمول محاسبه ارزش پیپ در سه حالت مختلف (دلار مظنه، دلار پایه و جفت های کراس)، جدول ارزش پیپ نمادهای اصلی، وضعیت پیپ در طلا و نقش پیپ در تعیین حجم معامله و مدیریت ریسک را با مثال عددی بررسی می کنیم.

پیپ (Pip) چیست؟ تعریف به زبان ساده

پیپ مخفف عبارت Percentage in Point (و در برخی منابع Price Interest Point) است. در بازار فارکس قیمت جفت ارزها با دقت چند رقم اعشار اعلام می شود و نوسانات آن ها معمولا آن قدر کوچک است که بیان تغییرات با درصد یا واحد کامل ارز عملا بی معنی می شود. پیپ دقیقا برای حل همین مشکل ساخته شده است: یک واحد اندازه گیری مشترک که همه تریدرها، بروکرها و پلتفرم های معاملاتی با آن حرکت قیمت را می سنجند.

نقش پیپ در فارکس شبیه نقش سانتی متر در اندازه گیری طول است. وقتی همه با یک واحد مشترک صحبت کنند، مقایسه حرکت نمادها، محاسبه اسپرد، تعیین حد ضرر و اندازه گیری سود و زیان بین حساب های مختلف قابل فهم و یکسان می شود.

پیپ روی قیمت جفت ارز کجاست؟

در جفت ارزهایی که با چهار رقم اعشار قیمت گذاری می شوند، پیپ همان رقم چهارم اعشار است. فرض کنید قیمت EUR/USD از ۱.۰۸۵۰ به ۱.۰۸۵۱ برسد؛ این حرکت دقیقا یک پیپ است. اگر قیمت از ۱.۰۸۵۰ به ۱.۰۹۰۰ برسد، بازار ۵۰ پیپ رشد کرده است.

برای شمارش سریع پیپ کافی است اختلاف دو قیمت را حساب کنید و آن را در ۱۰٬۰۰۰ ضرب کنید. مثلا اختلاف ۱.۰۹۰۰ و ۱.۰۸۵۰ برابر ۰.۰۰۵۰ است که ضرب در ۱۰٬۰۰۰ می شود همان ۵۰ پیپ.

استثنا: جفت ارزهای ین ژاپن (JPY)

ارزش هر ین در برابر دلار بسیار کوچک است و به همین دلیل قیمت جفت ارزهای شامل ین با دو رقم اعشار (یا سه رقم در بروکرهای دقیق تر) اعلام می شود. در این جفت ارزها پیپ برابر با ۰.۰۱ یعنی رقم دوم اعشار است.

اگر USD/JPY از ۱۵۵.۲۰ به ۱۵۵.۲۱ برسد، قیمت یک پیپ حرکت کرده است. تریدرهای مبتدی معمولا در همین نقطه اشتباه می کنند و حرکت جفت های ین را با معیار ۰.۰۰۰۱ می شمارند؛ نتیجه اش این می شود که استاپ لاس یا تارگتی که تنظیم می کنند صد برابر کوچک تر از چیزی است که در ذهن داشتند.

پیپت (Pipette) و پوینت چیست؟ تفاوت با پیپ

بیشتر بروکرهای امروزی قیمت را با پنج رقم اعشار (و در جفت های ین با سه رقم) نمایش می دهند. این رقم اضافه پیپ نیست؛ پیپت نام دارد و برابر با یک دهم پیپ یعنی ۰.۰۰۰۰۱ است. بروکرها با اضافه کردن این رقم می توانند اسپرد و قیمت گذاری دقیق تری ارائه کنند؛ به همین دلیل به آن ها بروکر پنج رقمی یا Fractional Pip هم گفته می شود.

کلمه پوینت (Point) کمی گمراه کننده است، چون در بازارهای مختلف معنی متفاوتی دارد. در پلتفرم متاتریدر، پوینت به کوچک ترین رقم قابل نمایش قیمت گفته می شود؛ یعنی در یک نماد پنج رقمی، هر پوینت همان پیپت است و هر پیپ برابر ۱۰ پوینت. اما در بازار سهام یا برخی منابع قدیمی فارکس، پوینت را معادل خود پیپ به کار برده اند. پس هر جا با کلمه پوینت روبه رو شدید، اول بررسی کنید منظور نویسنده یا پلتفرم کدام واحد است.

در متاتریدر رقم پنجم را پیپ حساب کنیم یا نه؟

نه. اگر قیمت GBP/USD در متاتریدر از ۱.۲۶۳۵۰ به ۱.۲۶۳۶۰ برسد، فقط یک پیپ حرکت کرده است، نه ده پیپ. سردرگمی رایج دیگر در تنظیمات اکسپرت‌ها و اندیکاتورهاست؛ بسیاری از آن ها ورودی استاپ و تارگت را بر حسب پوینت می گیرند. اگر می خواهید استاپ ۲۰ پیپی تنظیم کنید، در چنین ابزارهایی باید عدد ۲۰۰ وارد کنید. قبل از اجرای هر ربات یا اسکریپت، واحد ورودی آن را چک کنید تا حجم ریسک شما ده برابر جابه جا نشود.

ارزش هر پیپ چند دلار است؟

ارزش دلاری پیپ عدد ثابتی نیست و به دو عامل بستگی دارد: جفت ارزی که معامله می کنید و حجم معامله (لات). لات واحد اندازه گیری حجم در فارکس است؛ یک لات استاندارد برابر ۱۰۰٬۰۰۰ واحد از ارز پایه، مینی لات ۱۰٬۰۰۰ واحد و میکرو لات ۱٬۰۰۰ واحد است. اگر با این مفهوم آشنا نیستید، مقاله لات در فارکس را قبل از ادامه بخوانید، چون تمام محاسبات ارزش پیپ روی حجم بنا می شود.

فرمول محاسبه ارزش پیپ

فرمول پایه برای همه نمادها یکی است:

ارزش هر پیپ = اندازه پیپ × حجم معامله (به واحد ارز پایه)

خروجی این فرمول بر حسب ارز مظنه (ارز دوم جفت) به دست می آید. اگر ارز مظنه دلار باشد، کار تمام است؛ اگر نباشد، باید نتیجه را با یک تبدیل نرخ به دلار (یا ارز حساب خودتان) برگردانید. سه حالت زیر همین موضوع را روشن می کند.

وقتی دلار ارز مظنه است (EUR/USD و GBP/USD)

ساده ترین حالت است، چون خروجی فرمول مستقیما دلار است و به نرخ لحظه ای بازار هم وابسته نیست:

۰.۰۰۰۱ × ۱۰۰٬۰۰۰ = ۱۰ دلار

پس در جفت ارزهایی مثل EUR/USD، GBP/USD، AUD/USD و NZD/USD ارزش هر پیپ برای یک لات استاندارد همیشه ۱۰ دلار، برای ۰.۱ لات ۱ دلار و برای ۰.۰۱ لات ۰.۱ دلار است. همین سه عدد را حفظ باشید؛ بخش بزرگی از محاسبات ذهنی سر معامله با همین ها انجام می شود.

وقتی دلار ارز پایه است (USD/JPY و USD/CHF)

اینجا خروجی فرمول بر حسب ارز مظنه (ین، فرانک و...) است و برای دلاری شدن باید بر نرخ فعلی جفت ارز تقسیم شود:

ارزش هر پیپ به دلار = (اندازه پیپ × حجم) ÷ نرخ فعلی

مثال: نرخ USD/JPY برابر ۱۵۵.۰۰ است و شما یک لات معامله می کنید. ارزش پیپ می شود (۰.۰۱ × ۱۰۰٬۰۰۰) ÷ ۱۵۵ یعنی حدود ۶.۴۵ دلار. نکته مهم همین وابستگی به نرخ است؛ اگر ین تقویت شود و نرخ به ۱۴۰ برسد، ارزش هر پیپ همان معامله به حدود ۷.۱۴ دلار افزایش پیدا می کند. به همین دلیل ارزش پیپ جفت های دلار پایه یک عدد ثابت نیست و همراه بازار تغییر می کند.

جفت ارزهای کراس بدون دلار (مثل EUR/GBP)

در جفت های کراس محاسبه دو مرحله ای است. اول ارزش پیپ را بر حسب ارز مظنه حساب کنید، بعد آن را با نرخ برابری همان ارز در مقابل دلار تبدیل کنید.

مثال: یک لات EUR/GBP معامله کرده اید و نرخ GBP/USD برابر ۱.۲۷۰۰ است.

مرحله اول: ۰.۰۰۰۱ × ۱۰۰٬۰۰۰ = ۱۰ پوند به ازای هر پیپ

مرحله دوم: ۱۰ × ۱.۲۷۰۰ = ۱۲.۷۰ دلار به ازای هر پیپ

قاعده کلی: ارز مظنه هر چه باشد، ارزش پیپ اول به همان ارز به دست می آید و برای تبدیل به دلار، اگر آن ارز در برابر دلار مستقیم کوت می شود (مثل پوند) در نرخ ضرب می کنید و اگر معکوس کوت می شود (مثل ین یا فرانک) بر نرخ تقسیم می کنید.

اگر ارز حساب شما دلار نباشد چه؟

تمام مثال های بالا برای حساب دلاری بود. اگر حساب شما یورویی، سنتی یا مثلا درهمی است، فقط یک مرحله تبدیل دیگر اضافه می شود: ارزش دلاری پیپ را با نرخ برابری دلار به ارز حساب تبدیل کنید. در حساب های سنتی که بین تریدرهای ایرانی رایج است، اعداد فرقی نمی کند و فقط واحد از دلار به سنت تغییر می کند؛ یک لات EUR/USD در حساب سنتی یعنی هر پیپ ۱۰ سنت.

جدول ارزش پیپ جفت ارزهای اصلی + طلا

اعداد جدول برای حساب دلاری محاسبه شده است. در نمادهایی که ارزش پیپ به نرخ لحظه ای وابسته است، عدد تقریبی بر اساس نرخ های نمونه ذکر شده و کنار آن مشخص است.

پیپ در طلا (XAUUSD) و شاخص ها چگونه است؟

طلا جفت ارز نیست و تعریف پیپ در آن به کانونشن بروکر بستگی دارد. در بیشتر بروکرها یک لات طلا برابر ۱۰۰ اونس است؛ با این حجم، هر ۰.۰۱ دلار حرکت قیمت ۱ دلار و هر ۰.۱ دلار حرکت ۱۰ دلار سود یا زیان ایجاد می کند. برخی بروکرها حرکت ۰.۱ دلاری را یک پیپ می نامند و برخی دیگر همان ۰.۰۱ را. در شاخص هایی مثل داوجونز و نزدک هم معمولا به جای پیپ از پوینت استفاده می شود و ارزش هر پوینت را مشخصات قرارداد تعیین می کند.

راه حل مطمئن این است که به جای حفظ کردن عدد، در متاتریدر روی نماد راست کلیک کنید و از بخش Specification مقادیر Contract Size و Tick Value را ببینید. این دو عدد در هر بروکری ممکن است متفاوت باشد و همین تفاوت، دلیل اصلی اختلاف محاسبات تریدرها با یکدیگر است.

محاسبه سود و زیان با پیپ (مثال واقعی)

سود و زیان هر معامله حاصل ضرب سه عامل است: تعداد پیپ حرکت، ارزش هر پیپ و جهت درست یا غلط پوزیشن.

سناریو: EUR/USD را در قیمت ۱.۰۸۵۰ با حجم ۰.۱ لات خرید می کنید و قیمت به ۱.۰۹۱۰ می رسد و پوزیشن را می بندید.

حرکت قیمت: ۱.۰۹۱۰ منهای ۱.۰۸۵۰ برابر ۶۰ پیپ

ارزش هر پیپ برای ۰.۱ لات: ۱ دلار

سود ناخالص: ۶۰ × ۱ = ۶۰ دلار

اگر قیمت به جای رشد، به ۱.۰۸۲۰ سقوط می کرد، همان محاسبه با ۳۰ پیپ نتیجه معکوس یعنی ۳۰ دلار زیان می داد. برای رسیدن به سود خالص باید اسپرد و کمیشن بروکر را هم کم کنید؛ مثلا اگر اسپرد نماد ۱ پیپ باشد، معامله شما عملا از منفی ۱ پیپ شروع شده است.

یک اشتباه محاسباتی رایج را هم بشناسید: بعضی تریدرها اندازه پیپ (۰.۰۰۰۱) را با ارزش پیپ (مثلا ۱۰ دلار) در فرمول ها جابه جا می کنند و به اعدادی می رسند که هیچ تناسبی با واقعیت حساب ندارد. این دو مفهوم جدا هستند؛ اندازه پیپ روی نمودار تعریف می شود و ارزش پیپ روی حساب شما.

کاربرد پیپ در مدیریت ریسک و تعیین حجم معامله

مهم ترین کاربرد حرفه ای پیپ نه شمردن سود، بلکه تعیین حجم معامله قبل از ورود است. منطق کار ساده است: اول تصمیم می گیرید در این معامله چند دلار ریسک کنید، بعد فاصله استاپ لاس را بر حسب پیپ از روی تحلیل مشخص می کنید و در نهایت حجم را طوری انتخاب می کنید که اگر استاپ خورد، دقیقا همان مبلغ از دست برود:

حجم (لات) = ریسک دلاری ÷ (فاصله استاپ به پیپ × ارزش پیپ یک لات)

مثال: حساب ۱٬۰۰۰ دلاری دارید و طبق قانون مدیریت سرمایه، ریسک هر معامله را ۱ درصد یعنی ۱۰ دلار تعیین کرده اید. تحلیل شما در EUR/USD استاپ ۲۰ پیپی می خواهد. حجم مجاز می شود ۱۰ ÷ (۲۰ × ۱۰) یعنی ۰.۰۵ لات. اگر فردا ستاپ دیگری استاپ ۵۰ پیپی نیاز داشت، حجم شما به ۰.۰۲ لات کاهش پیدا می کند اما ریسک دلاری ثابت می ماند.

این فرمول همان چیزی است که استاپ لاس تکنیکالی را به ریسک واقعی حساب وصل می کند. تریدری که حجم را ثابت نگه می دارد و فقط استاپ را جابه جا می کند، در عمل ریسک هر معامله اش را به تحلیل نسپرده، به شانس سپرده است. ارزش پیپ روی لوریج و مارجین مورد نیاز پوزیشن هم اثر مستقیم دارد؛ جزئیات آن را در مقاله های لوریج در فارکس و مارجین لول بخوانید.

روزانه یا ماهانه چند پیپ سود واقع بینانه است؟

عدد استانداردی وجود ندارد و هر کسی عدد ثابتی به شما بدهد، یا اسکالپر است و تجربه خودش را تعمیم داده یا در حال فروش رویاست. دلیلش هم روشن است: ۱۰۰ پیپ سود با ۰.۰۱ لات یعنی ۱۰ دلار و همان ۱۰۰ پیپ با ۱ لات یعنی ۱٬۰۰۰ دلار. پیپ به تنهایی معیار عملکرد نیست؛ نسبت ریسک به ریوارد و درصد رشد حساب معیار درست است. تریدری که ماهانه ۱۵۰ پیپ با ریسک کنترل شده می گیرد، از تریدری که ۵۰۰ پیپ با دراودان سنگین جمع می کند حرفه ای تر است.

ماشین حساب پیپ و ابزارهای محاسبه

برای کار روزمره لازم نیست همه فرمول ها را دستی حساب کنید. ماشین حساب پیپ با گرفتن نماد، حجم و ارز حساب، ارزش لحظه ای پیپ را بر اساس نرخ زنده بازار تحویل می دهد و خود متاتریدر هم سود و زیان باز را به ارز حساب نشان می دهد. با این حال یک بار محاسبه دستی هر نمادی که معامله می کنید ارزشش را دارد؛ هم خطای احتمالی تنظیمات را پیدا می کنید و هم وقتی وسط بازار به عدد سریع نیاز دارید، معطل ابزار نمی مانید.

جمع بندی

پیپ زبان مشترک اندازه گیری حرکت قیمت در فارکس است: رقم چهارم اعشار در اکثر جفت ارزها، رقم دوم در جفت های ین و رقم پنجم هم پیپت است نه پیپ. ارزش دلاری پیپ تابع نماد و حجم است و تسلط بر محاسبه آن، پایه تعیین حجم و کنترل ریسک هر معامله محسوب می شود. قدم منطقی بعدی در مسیر یادگیری، تسلط کامل بر مفهوم لات و سپس لوریج و مدیریت ریسک است؛ این سه مفهوم در کنار پیپ، چهارچوب اصلی مدیریت سرمایه در فارکس را می سازند.

سوالات متداول

هر پیپ چند دلار است؟

عدد ثابتی ندارد و به نماد و حجم بستگی دارد. پرکاربردترین حالت: در جفت ارزهای دلار مظنه مثل EUR/USD، هر پیپ برای ۱ لات ۱۰ دلار، برای ۰.۱ لات ۱ دلار و برای ۰.۰۱ لات ۰.۱ دلار است.

۱۰ پیپ یا ۱۰۰ پیپ چند دلار می شود؟

کافی است تعداد پیپ را در ارزش هر پیپ ضرب کنید. در EUR/USD با ۰.۱ لات، ۱۰ پیپ برابر ۱۰ دلار و ۱۰۰ پیپ برابر ۱۰۰ دلار است. با ۰.۰۱ لات همین اعداد به ۱ و ۱۰ دلار کاهش پیدا می کند.

هر پیپ طلا چند دلار است؟

با کانونشن رایج (یک لات برابر ۱۰۰ اونس و پیپ برابر ۰.۱ دلار حرکت قیمت)، هر پیپ طلا در ۱ لات معادل ۱۰ دلار است. چون تعریف پیپ طلا بین بروکرها یکسان نیست، حتما مشخصات نماد XAUUSD را در پلتفرم خودتان بررسی کنید.

تفاوت پیپ و پوینت چیست؟

در متاتریدر پوینت کوچک ترین رقم قیمت است؛ در نمادهای پنج رقمی هر پیپ برابر ۱۰ پوینت است. در بازار سهام و برخی متون، پوینت به معنی واحد کامل تغییر قیمت یا حتی معادل پیپ به کار می رود، پس معنی آن را همیشه در بستر همان پلتفرم بسنجید.

چرا پیپ در جفت ارزهای ین فرق دارد؟

چون ارزش عددی ین در برابر ارزهای اصلی بسیار کوچک است و قیمت این جفت ها با دو رقم اعشار کوت می شود. در نتیجه پیپ به جای رقم چهارم، روی رقم دوم اعشار یعنی ۰.۰۱ تعریف شده است.

آیا پیپ در ارز دیجیتال و سهام هم استفاده می شود؟

خیر، پیپ اصطلاح اختصاصی بازار ارز است. در کریپتو تغییرات معمولا با درصد یا دلار بیان می شود و در سهام با واحد قیمت و پوینت. البته منطق پشت آن یعنی تبدیل حرکت قیمت به ریسک دلاری، در همه بازارها یکسان کاربرد دارد.