قانون فایفو (FIFO) در فارکس چیست؟

این قاعده در اصل مربوط به بروکر های آمریکایی است، اما ردپای آن در تنظیمات متاتریدر، خطا های معاملاتی و اکسپرت ها هم دیده می شود. در ادامه با مثال عددی می بینید که فایفو دقیقا چه چیزی را تغییر می دهد، شامل چه حساب هایی می شود و چطور می توان استراتژی را با آن سازگار کرد.

قانون فایفو در فارکس چیست؟

فایفو (FIFO) مخفف عبارت First In, First Out و به معنی «اولین ورودی، اولین خروجی» است. طبق این قانون، وقتی روی یک جفت ارز چند پوزیشن باز دارید، هر سفارش بستن یا هر معامله خلاف جهت، ابتدا از قدیمی ترین پوزیشن کسر می شود. پوزیشن های جدیدتر تا زمانی که نوبت آن ها نرسیده باشد، باز می مانند.

مبنای حقوقی این قاعده بند (b) از Compliance Rule 2-43 انجمن ملی معاملات آتی آمریکا (National Futures Association) است. این بند دو حکم دارد: بروکر عضو نباید پوزیشن های خلاف جهت را همزمان در حساب مشتری نگه دارد، و باید آن ها را به ترتیب ورود تسویه کند. به همین دلیل فایفو و ممنوعیت هجینگ معمولا کنار هم مطرح می شوند.

تفاوت فایفو در فارکس با فایفو در حسابداری

این دو فقط در نام مشترک هستند. فایفو در حسابداری روشی برای ارزش گذاری موجودی کالا و محاسبه بهای تمام شده است و به تصمیم واحد تجاری بستگی دارد. فایفو در فارکس یک الزام اجرایی برای بروکر است که مشخص می کند کدام پوزیشن مشتری زودتر بسته شود. بنابراین مفاهیمی مانند مدیریت موجودی، تراز پرداخت ها یا نرخ ارز ارتباطی با این قانون ندارند.

قانون فایفو چگونه کار می کند؟

فایفو میزان سود یا زیان کل حساب را در لحظه بستن تغییر نمی دهد. چیزی که تغییر می کند این است که کدام بخش از سود یا زیان نقد می شود و کدام پوزیشن ها با چه میانگین قیمتی در بازار باقی می مانند. دو سناریوی نمونه زیر این تفاوت را نشان می دهند.

سناریوی نمونه 1: سه خرید روی EUR/USD

فرض های این مثال فرضی: هر پوزیشن 1 لات در فارکس استاندارد است، ارزش هر پیپ 10 دلار در نظر گرفته شده و اسپرد، کمیسیون و سواپ برای ساده شدن محاسبه حذف شده اند.

پوزیشن 1: خرید در 1.0800

پوزیشن 2: خرید در 1.0850

پوزیشن 3: خرید در 1.0900

قیمت به 1.0880 می رسد. در این لحظه پوزیشن 1 به اندازه 80 پیپ (800 دلار) و پوزیشن 2 به اندازه 30 پیپ (300 دلار) در سود است. پوزیشن 3 هم 20 پیپ (200 دلار) زیان دارد. سود شناور کل 900 دلار است. معامله گر تصمیم می گیرد 1 لات از حجم خود را کم کند و ترجیح می دهد پوزیشن زیان ده را ببندد.

مجموع در هر دو حساب یکسان است، اما وضعیت ادامه معامله متفاوت می شود. در حساب فایفو، میانگین ورود باقی مانده 50 پیپ بالاتر است. یعنی فاصله قیمت تا نقطه سر به سر کمتر شده و همان حد ضرر قبلی، پوزیشن های باقی مانده را با زیان بیشتری می بندد. اگر استراتژی خروجِ از معامله شما بر بستن انتخابی پوزیشن ها بنا شده باشد، این تفاوت تعیین کننده است.

سناریوی نمونه 2: بستن بخشی از حجم

در حساب فایفو، بستن جزئی هم از قدیمی ترین پوزیشن کسر می شود. فرض کنید پوزیشن 1 خرید 1 لات در 1.0800 و پوزیشن 2 خرید 0.50 لات در 1.0850 باشد. قیمت 1.0880 است و معامله گر برای سیو سود در فارکس سفارش فروش 0.30 لات ثبت می کند.

این 0.30 لات از پوزیشن 1 کم می شود. حجم پوزیشن 1 به 0.70 لات می رسد و پوزیشن 2 بدون تغییر می ماند. سود نقد شده برابر است با 80 پیپ ضرب در 3 دلار، یعنی 240 دلار. اگر همین حجم از پوزیشن 2 بسته می شد، سود نقد شده 90 دلار بود و پوزیشن قدیمی تر با حجم کامل در بازار می ماند.

استثنای پوزیشن های هم حجم

متن قانون یک استثنا دارد: به درخواست مشتری، بروکر می تواند معامله را در برابر پوزیشنی با همان اندازه تسویه کند، حتی اگر پوزیشن قدیمی تری با اندازه متفاوت باز باشد. شرط آن این است که تسویه روی قدیمی ترین پوزیشن همان اندازه انجام شود.

مثال: پوزیشن 1 با حجم 1 لات، پوزیشن 2 با حجم 0.50 لات و پوزیشن 3 با حجم 0.50 لات باز هستند. اگر معامله گر بخواهد 0.50 لات ببندد، بروکر می تواند به جای کسر از پوزیشن 1، پوزیشن 2 را ببندد. اما بستن پوزیشن 3 پیش از پوزیشن 2 مجاز نیست.

در توضیح این استثنا میان منابع تفاوت وجود دارد. برخی بروکر ها و سایت های آموزشی فایفو را از ابتدا «فقط برای پوزیشن های هم جفت ارز و هم حجم» تعریف می کنند. در متن رسمی NFA حالت پیش فرض، فایفوی کامل است و تسویه هم حجم استثنایی است که به درخواست مشتری انجام می شود. در عمل، رفتار حساب به نحوه پیاده سازی همان بروکر بستگی دارد.

حد ضرر و حد سود در حساب فایفو

فایفو استفاده از حد سود و حد ضرر را ممنوع نمی کند، اما اجرای آن ها را تابع ترتیب ورود می کند. بر اساس پرسش و پاسخی که از NFA در سال 2009 بازنشر شده، اگر حد ضرر روی پوزیشن جدیدتر فعال شود، بروکر نمی تواند آن را فقط روی همان پوزیشن اعمال کند و تسویه باید روی قدیمی ترین پوزیشن هم اندازه انجام شود.

بروکر ها این الزام را به شکل های مختلفی پیاده کرده اند. برای نمونه، طبق راهنمای فایفو در OANDA، در حساب های شرکت آمریکایی این بروکر هر معامله ای که حد سود، حد ضرر یا تریلینگ استاپ دارد باید حجم منحصر به فرد داشته باشد. سفارش شرطی ناسازگار هم در لحظه فعال شدن لغو می شود. این جزئیات مخصوص همان بروکر است و قابل تعمیم به بقیه نیست.

قانون فایفو از کجا آمد؟ NFA و Rule 2-43(b)

فایفو مصوبه کنگره یا قانون دولتی نیست. این قاعده را NFA وضع کرده است؛ نهادی خودتنظیم گر که زیر نظر کمیسیون معاملات آتی کالا (CFTC) فعالیت می کند و عضویت در آن برای بروکر های خرده فروشی فارکس در آمریکا الزامی است.

طبق متن رسمی، Rule 2-43 از 15 مه 2009 اجرایی شده و اصلاحیه های آن در ژوئن و سپتامبر 2009، آوریل 2018 و سپتامبر 2022 اعمال شده اند. NFA در اطلاعیه های همان سال، اجرای بخش هایی از بند (b) را چند ماه به تعویق انداخت تا بروکر ها زیرساخت خود را آماده کنند.

دو نکته درباره تاریخچه این قاعده اغلب اشتباه نقل می شود. نخست، این قاعده پس از بحران مالی 2008 تصویب شد، اما بخشی از قانون داد-فرانک نیست؛ داد-فرانک در سال 2010 تصویب شد. دوم، مخاطب مستقیم قاعده «بروکر عضو» است، نه معامله گر. معامله گر به این دلیل محدود می شود که بروکرش موظف به اجرای آن است.

دامنه قاعده هم محدود است. بر اساس همان پرسش و پاسخ NFA، این قاعده معاملات با طرف های واجد شرایط قرارداد (Eligible Contract Participant) را در بر نمی گیرد. همچنین بروکر عضو می تواند مشتریان خارجی خود را به شرکت خارجی ای منتقل کند که نگه داشتن پوزیشن های خلاف جهت را مجاز می داند. همین موضوع توضیح می دهد چرا مشتریان غیرآمریکایی گروه های بروکری بین المللی معمولا با فایفو روبه رو نمی شوند.

هدف قانون: حمایت از معامله گر یا محدودیت؟

استدلال موافقان این است که هج کامل روی یک نماد، ریسک خالص را صفر می کند اما هزینه را دو برابر. معامله گر برای دو پوزیشن اسپرد در فارکس پرداخت می کند، در حالی که از نظر اقتصادی همان نتیجه با بستن پوزیشن اول به دست می آمد. نگه داشتن دو پوزیشن تا روز های بعد هم هزینه سواپ را اضافه می کند. از این دیدگاه، فایفو صورت حساب مشتری را شفاف تر می کند.

منتقدان می گویند این قاعده مدیریت جداگانه پوزیشن ها را که برای بسیاری از معامله گران بخشی از برنامه معاملاتی است، از آن ها می گیرد. هر دو دیدگاه تا حدی درست هستند و انتخاب میان آن ها به سبک معامله بستگی دارد.

رابطه فایفو با ممنوعیت هجینگ

بند (b) هر دو موضوع را با هم پوشش می دهد. بخش اول، نگه داشتن همزمان پوزیشن لانگ و شورت روی یک نماد را ممنوع می کند. بخش دوم می گوید معامله خلاف جهت باید کدام پوزیشن را تسویه کند. بنابراین در حساب مشمول فایفو، ثبت سفارش فروش در حالی که پوزیشن خرید باز دارید، پوزیشن جدیدی باز نمی کند و از قدیمی ترین خرید کسر می شود.

نتیجه عملی این است که هج کردن در فارکس به شکل مستقیم، یعنی خرید و فروش همزمان یک نماد در یک حساب، در این حساب ها قابل اجرا نیست. روش های غیرمستقیم پوشش ریسک موضوع جداگانه ای است که در بخش راهکار ها آمده است.

تفاوت حساب FIFO، حساب Netting و حساب Hedging

این سه اصطلاح اغلب به جای هم به کار می روند، در حالی که سازوکار متفاوتی دارند. در حساب نتینگ (Netting) برای هر نماد فقط یک پوزیشن تجمیعی با میانگین قیمت وجود دارد. در حساب هجینگ (Hedging) هر معامله یک پوزیشن مستقل است. فایفو قاعده ای است که روی پوزیشن های مستقل اعمال می شود و فقط ترتیب بستن آن ها را محدود می کند.

برای آشنایی با سایر تفاوت های حساب ها، مقاله انواع حساب های فارکس را ببینید.

آیا قانون فایفو شامل شما می شود؟

اگر حساب شما نزد بروکری نیست که عضو NFA باشد، این قانون به صورت الزام قانونی شامل شما نمی شود. بیشتر معامله گران ایرانی با بروکر های خارج از آمریکا کار می کنند و این بروکر ها معمولا حساب هجینگ بدون قاعده فایفو ارائه می دهند. معیار های انتخاب این بروکر ها در مقاله بهترین بروکر برای ایرانی ها بررسی شده است.

با این حال در سه حالت ممکن است با فایفو یا رفتاری مشابه آن روبه رو شوید. حالت اول، بروکری است که به دلیل ساختار فنی یا سیاست داخلی، قاعده فایفو را روی برخی حساب ها فعال کرده است. حالت دوم، استفاده از اکسپرتی است که برای بازار آمریکا نوشته شده و گزینه ای مانند FIFO یا NFA Compliant در تنظیمات آن فعال است. حالت سوم مربوط به پراپ تریدینگ است؛ قوانین معاملاتی پراپ فرم ها با هم تفاوت دارد و برخی از آن ها هج یا روش های مبتنی بر چند پوزیشن همزمان را محدود می کنند. قوانین هر پراپ فرم باید جداگانه بررسی شود.

چک لیست تشخیص فایفو در حساب

رگولاتوری شرکتی را که حساب شما نزد آن باز شده بررسی کنید. عضویت در NFA از طریق سامانه BASIC قابل استعلام است.

نوع حساب را در متاتریدر 5 ببینید. حساب نتینگ رفتاری شبیه ممنوعیت هج دارد، اما فایفو نیست.

در حساب آزمایشی همان بروکر، دو پوزیشن هم جهت و هم حجم روی یک نماد باز کنید و پوزیشن دوم را ببندید. اگر خطا دریافت کردید یا پوزیشن اول بسته شد، قاعده فایفو فعال است. اگر هنوز حسابی ندارید، ورود به فارکس با اکانت دمو راه کم هزینه ای برای این آزمون است.

یک سفارش خلاف جهت با حجم کمتر ثبت کنید و ببینید پوزیشن جدید باز می شود یا از پوزیشن قبلی کسر می شود.

در صورت تردید، از پشتیبانی بروکر بپرسید که بستن پوزیشن ها و اجرای حد ضرر روی حساب شما به چه ترتیبی انجام می شود.

فایفو در متاتریدر 4 و 5

در متاتریدر 5، فایفو تنظیمی در سمت بروکر است و معامله گر نمی تواند آن را روشن یا خاموش کند. طبق راهنمای رسمی متاتریدر 5، بروکر می تواند برای انطباق با الزامات نهادهایی مانند NFA، بستن پوزیشن ها را فقط به ترتیب ورود مجاز کند. این قاعده فقط روی حساب های هجینگ قابل فعال شدن است.

همین راهنما سه رفتار مهم را توضیح می دهد:

بستن دستی یا با ربات: اگر پوزیشنی خارج از ترتیب بسته شود، پلتفرم خطا برمی گرداند.

حد سود و حد ضرر: وقتی روی یک نماد چند پوزیشن باز است، تعیین سطح برای یکی از آن ها، همان سطح را برای بقیه هم ثبت می کند. به این ترتیب با فعال شدن سطح، پوزیشن ها به ترتیب ورود بسته می شوند. نحوه ثبت این سطوح در مقاله استاپ لاس و تیک پرافیت در MT5 آمده است.

استاپ اوت: در حالت عادی ابتدا زیان ده ترین پوزیشن بسته می شود. با فعال بودن فایفو، زمان باز شدن پوزیشن ها هم در ترتیب بستن لحاظ می شود.

برخی دستور های گروهی مانند «بستن همه پوزیشن های سود ده» یا «بستن پوزیشن های مخالف» نیز در حساب های فایفو نمایش داده نمی شوند. پیامد عملی این رفتار ها آن است که در چنین حسابی نمی توان برای هر پوزیشن یک نماد، حد ضرر جداگانه داشت.

خطای «Prohibited by FIFO rule» و رفع آن

این خطا یعنی سفارش بستن شما با ترتیب ورود پوزیشن ها سازگار نیست. در مستندات MQL4 این وضعیت با کد 150 (ERR_TRADE_PROHIBITED_BY_FIFO) ثبت شده است. کد 149 هم مربوط به تلاش برای باز کردن پوزیشن مخالف در حسابی است که هج در آن غیرفعال است.

برای رفع خطا، ابتدا قدیمی ترین پوزیشن همان نماد را ببندید. اگر خطا هنگام کار با اکسپرت تکرار می شود، مشکل از منطق بستن اکسپرت است و با تکرار سفارش برطرف نمی شود.

کدام استراتژی ها با فایفو مشکل پیدا می کنند؟

هر روشی که روی یک نماد چند پوزیشن همزمان باز می کند و به بستن انتخابی آن ها وابسته است، در حساب فایفو با مشکل روبه رو می شود. شدت مشکل به میزان این وابستگی بستگی دارد.

استراتژی معاملاتی هجینگ و گرید تریدینگ بیشترین وابستگی را به مدیریت مستقل پوزیشن ها دارند. این دو روش حتی در حساب بدون فایفو هم ریسک انباشت زیان در روند های قوی را دارند و ناسازگاری با فایفو تنها یکی از محدودیت های آن ها است.

سازگار کردن اکسپرت با فایفو

اکسپرتی که برای حساب هجینگ نوشته شده، در حساب فایفو ممکن است با رد سفارش، توقف یا رفتار پیش بینی نشده روبه رو شود. بر اساس توصیه های OANDA برای توسعه دهندگان، یک اکسپرت سازگار باید این موارد را رعایت کند:

زمان باز شدن، شماره تیکت و حجم هر پوزیشن را ثبت و دنبال کند.

در منطق بستن، قدیمی ترین پوزیشن مرتبط را در اولویت قرار دهد.

بستن جزئی را از قدیمی ترین پوزیشن انجام دهد.

به جای هج، از منطق نتینگ استفاده کند؛ یعنی پیش از ورود در جهت مخالف، پوزیشن فعلی را کامل ببندد.

اگر خودتان کدنویسی می کنید، این موارد را می توان در کنار مباحث آموزش اکسپرت نویسی در متاتریدر 5 پیاده کرد. نتیجه بک تست در حساب هجینگ قابل تعمیم به حساب فایفو نیست. پیش از اجرای واقعی، اکسپرت را روی حساب آزمایشی همان بروکر بررسی کنید. تفاوت این دو مرحله در مقاله بک تست و فوروارد تست در فارکس توضیح داده شده است.

راهکار های مدیریت محدودیت فایفو

هدف این راهکار ها سازگار کردن روش معامله با قاعده است. هیچ کدام از آن ها ریسک معامله را کم نمی کند و برخی هزینه یا پیچیدگی تازه ای اضافه می کنند.

استفاده از چند حساب یا ساب اکانت: فایفو روی پوزیشن های یک حساب اعمال می شود. با تفکیک استراتژی ها در حساب های جدا، صف پوزیشن ها هم جدا می شود. هزینه این روش، تقسیم مارجین میان حساب ها و دشوارتر شدن پایش ریسک کل است.

حجم های متفاوت: با اتکا به استثنای هم حجم، می توان پوزیشن ها را با اندازه های کمی متفاوت باز کرد، برای مثال 1.00 و سپس 1.01 لات. این روش محاسبه حجم و گزارش گیری را پیچیده می کند.

جفت ارز های همبسته: به جای پوزیشن مخالف روی همان نماد، از نمادی با همبستگی بالا استفاده می شود. همبستگی ثابت نیست و در دوره های پرنوسان ممکن است تغییر کند. در این حالت پوشش ریسک ناقص می شود و احتمال زیان همزمان در هر دو پوزیشن وجود دارد.

ابزار های مشتقه: پوشش ریسک با قرارداد های اختیار معامله یا آتی ارز، خارج از دامنه این قاعده قرار می گیرد. این ابزار ها ساختار هزینه، سررسید و مارجین متفاوتی دارند و به دانش جداگانه نیاز دارند.

انتخاب حساب بدون فایفو: برای معامله گری که مقیم آمریکا نیست، ساده ترین راه انتخاب بروکری است که حساب هجینگ بدون این قاعده ارائه می دهد. در این انتخاب، اعتبار و رگولاتوری بروکر باید در اولویت باشد، نه فقط نبودن فایفو.

کدام راهکار ها همیشه جواب نمی دهند؟

راهکار حجم متفاوت به پیاده سازی بروکر وابسته است. برخی بروکر ها پوزیشن های یک نماد را ادغام می کنند یا حجم های بسیار کوچک را نمی پذیرند. در این حساب ها تفاوت حجم کمکی نمی کند.

برخی منابع پیشنهاد می کنند معامله بدون حد ضرر ثبت شود تا محدودیت فایفو فعال نشود. این پیشنهاد فقط از رفتار یک بروکر مشخص گرفته شده و به قیمت حذف مهم ترین ابزار کنترل زیان تمام می شود. چنین کاری با اصول مدیریت ریسک سازگار نیست.

همچنین گفته می شود برخی بروکر ها فایفو را روی همه نماد ها اعمال نمی کنند و برای مثال یک جفت ارز اگزوتیک ممکن است خارج از این قاعده باشد. این ادعا در اسناد رسمی تایید نشده است. نقدشوندگی پایین و اسپرد بالای این نماد ها هم ریسک جداگانه ای ایجاد می کند. هر راهکار را پیش از حساب واقعی، در حساب آزمایشی همان بروکر بیازمایید.

مزایا و معایب قانون فایفو

جدول زیر جمع بندی دو دیدگاه موافق و مخالف است. وزن هر مورد برای معامله گر تک پوزیشن و معامله گر چند پوزیشن یکسان نیست.

جمع بندی

فایفو قاعده ای است که NFA برای بروکر های عضو خود وضع کرده و ترتیب بستن پوزیشن ها را به ترتیب ورود محدود می کند. این قاعده سود و زیان کل را در لحظه بستن تغییر نمی دهد، اما اختیار مدیریت جداگانه پوزیشن ها را از معامله گر می گیرد.

اگر با بروکر غیرآمریکایی و حساب هجینگ کار می کنید، به احتمال زیاد مشمول آن نیستید و آزمون چند دقیقه ای روی حساب آزمایشی موضوع را روشن می کند. اگر حساب شما مشمول فایفو است، روش های تک پوزیشن بدون تغییر قابل اجرا هستند. روش های چند پوزیشن باید بازطراحی شوند یا در حسابی اجرا شوند که این قاعده را ندارد.

سوالات متداول

منابع

NFA Compliance Rule 2-43: Forex Orders

MetaTrader 5 Help: Closing positions using the FIFO rule

OANDA: OANDA's FIFO requirement

OANDA: The NFA's FIFO rule, its challenges and how it impacts forex trading

MQL4 Reference: Error Codes

Hedge Fund Law Blog: NFA Discusses Recent Forex Regulations