اگر در مشخصات حساب بروکر عبارت «Stop Out 20%» دیده اید یا معاملات باز شما بدون دخالت خودتان بسته شده، با استاپ اوت روبه رو شده اید. استاپ اوت سطحی از مارجین لول است که در آن بروکر به صورت خودکار معاملات زیان ده را می بندد تا حساب شما صفر یا منفی نشود. این مقاله توضیح می دهد این سطح چطور محاسبه می شود، دقیقا چه زمانی فعال می شود، در بروکرهای مختلف چه عددی دارد و چه کاری می توان کرد که هیچ وقت به آن نرسید.
استاپ اوت در فارکس یعنی چه؟
استاپ اوت (Stop Out) نقطه ای است که در آن بروکر، بدون اجازه شما، معاملات باز حساب را می بندد. معیار آن مارجین لول (Margin Level) است: وقتی نسبت اکوئیتی به مارجین استفاده شده به درصدی که بروکر تعیین کرده برسد، پلتفرم شروع به بستن پوزیشن ها می کند و تا زمانی که مارجین لول دوباره بالای آن سطح برگردد، ادامه می دهد.
سه ویژگی استاپ اوت آن را از هر ابزار دیگری متمایز می کند:
خودکار است. سرور بروکر آن را اجرا می کند، نه شما و نه پشتیبانی.
قابل توقف نیست. وقتی فرایند شروع شود، تماس با بروکر تغییری ایجاد نمی کند.
ضرر را قطعی می کند. زیانی که تا آن لحظه شناور بود، با بسته شدن معامله به زیان واقعی تبدیل می شود.
در مستندات انگلیسی همین مفهوم با نام های Margin Closeout، Liquidation Level یا Minimum Required Margin هم دیده می شود. در بازار کریپتو معادل آن لیکویید شدن است.
سه اشتباه رایج درباره استاپ اوت
پیش از ادامه، سه برداشت نادرست که در آموزش های فارسی زیاد تکرار می شود را کنار بگذارید:
استاپ اوت بعد از کال مارجین است، نه قبل از آن. کال مارجین هشدار است؛ استاپ اوت اقدام. ترتیب همیشه همین است.
استاپ اوت با «توقف ضرر» یا استاپ لاس یکی نیست. استاپ لاس را شما روی یک معامله تنظیم می کنید؛ استاپ اوت را بروکر روی کل حساب اعمال می کند.
درصد استاپ اوت، درصدی از موجودی حساب نیست. «استاپ اوت ۲۰ درصد» یعنی مارجین لول ۲۰ درصد، نه اینکه ۲۰ درصد پولتان مانده باشد. این دو عدد می توانند بسیار متفاوت باشند.
مفاهیم پایه ای که قبل از استاپ اوت باید بدانید
مارجین لول از چهار عدد پنجره Trade متاتریدر ساخته می شود و بدون فهم آن ها، هیچ عدد استاپ اوتی معنا ندارد.
بالانس، اکوئیتی، مارجین استفاده شده و مارجین آزاد
بالانس (Balance): موجودی حساب بدون احتساب معاملات باز. فقط با بستن معامله یا واریز و برداشت تغییر می کند. جزئیات بیشتر در مقاله بالانس آمده است.
اکوئیتی (Equity): بالانس به علاوه سود یا زیان شناور معاملات باز. این عدد لحظه ای تغییر می کند و ملاک اصلی استاپ اوت است. برای درک دقیق تر، مقاله اکوئیتی را بخوانید.
مارجین استفاده شده (Used Margin): مبلغی که بروکر به عنوان وثیقه معاملات باز قفل کرده است. فقط به حجم معامله، قیمت و لوریج بستگی دارد و با ضرر شما کم نمی شود.
مارجین آزاد (Free Margin): اکوئیتی منهای مارجین استفاده شده. با این مبلغ می توانید معامله جدید باز کنید یا ضرر شناور را تحمل کنید.
فرمول مارجین لول و معنای ۵۰۰٪، ۱۰۰٪ و ۲۰٪
مارجین لول = (اکوئیتی ÷ مارجین استفاده شده) × ۱۰۰
هر چه این عدد بزرگ تر باشد، حساب سالم تر است. سه عدد را به خاطر بسپارید:
بالای ۳۰۰ تا ۵۰۰ درصد: فاصله امن؛ ضرر شناور هنوز بخش کوچکی از حساب است.
۱۰۰ درصد: اکوئیتی با مارجین استفاده شده برابر شده؛ مارجین آزاد صفر است. در اکثر بروکرها این نقطه کال مارجین است.
۲۰ تا ۵۰ درصد: محدوده رایج استاپ اوت؛ اکوئیتی به یک پنجم تا نصف وثیقه رسیده است.
توضیح کامل این نسبت و نحوه مدیریت آن را در مقاله مارجین لول بخوانید.
تفاوت استاپ اوت با کال مارجین و استاپ لاس
استاپ لاس ابزار شماست، کال مارجین هشدار بروکر است و استاپ اوت اقدام بروکر. تفاوت این سه در جدول زیر خلاصه شده است:
| ویژگی | استاپ لاس | کال مارجین | استاپ اوت |
|---|---|---|---|
| چه کسی تعیین می کند | معامله گر | بروکر | بروکر |
| روی چه چیزی اعمال می شود | یک معامله مشخص | کل حساب | کل حساب |
| معیار فعال شدن | رسیدن قیمت به سطح مشخص | مارجین لول (معمولا ۱۰۰٪) | مارجین لول (معمولا ۲۰ تا ۵۰٪) |
| نتیجه | بسته شدن همان معامله | فقط هشدار؛ معمولا نمی توانید معامله جدید باز کنید | بسته شدن اجباری معاملات |
| قابل کنترل است؟ | بله | بله، با واریز یا بستن معامله | خیر |
مسیر سقوط حساب: از هشدار تا بسته شدن اجباری
فرض کنید مارجین لول حساب مثل چراغ راهنمایی است. بالای ۲۰۰ درصد چراغ سبز است. وقتی به سطح کال مارجین می رسید (معمولا ۱۰۰ درصد) چراغ زرد می شود: بروکر هشدار می دهد و شما هنوز فرصت دارید معامله ای را ببندید، حجم را کم کنید یا حساب را شارژ کنید. اگر کاری نکنید و ضرر ادامه پیدا کند، در سطح استاپ اوت چراغ قرمز می شود و کنترل از دست شما خارج می شود.
فاصله بین این دو سطح، تنها فرصت واکنش شماست. در بروکری با کال مارجین ۱۰۰ و استاپ اوت ۲۰ درصد، این فاصله نسبتا زیاد است؛ اما در بازار پرنوسان با لوریج بالا می تواند در چند دقیقه طی شود.
بروکرهایی که کال مارجین و استاپ اوت را یکی می کنند
برخی بروکرها سطح هشدار جداگانه ندارند. در این حالت مثلا «Margin Call 100%» به معنای بستن خودکار معاملات در همان ۱۰۰ درصد است و پیامی که دریافت می کنید، اطلاع رسانی بعد از بسته شدن است، نه هشدار قبل از آن. برای همین پیش از افتتاح حساب باید دقیقا بررسی کنید که بروکر دو سطح مجزا دارد یا یک سطح.
نحوه محاسبه سطح استاپ اوت با مثال عددی
برای فهمیدن اینکه کی استاپ اوت می شوید، سه عدد لازم است: اکوئیتی فعلی، مارجین استفاده شده و درصد استاپ اوت بروکر. سناریوی زیر یک مثال فرضی با فرض های شفاف است.
سناریو: حساب ۱۰۰۰ دلاری، لوریج ۱:۱۰۰، استاپ اوت ۲۰٪
فرض ها:
موجودی: ۱۰۰۰ دلار، لوریج ۱:۱۰۰
یک معامله خرید ۰.۲ لات EUR/USD در قیمت ۱.۱۰۰۰
کال مارجین بروکر ۱۰۰٪ و استاپ اوت ۲۰٪
ارزش هر پیپ برای ۰.۲ لات: ۲ دلار (برای نحوه محاسبه آن، مقاله لات در فارکس را ببینید)
مارجین استفاده شده = (۰.۲ × ۱۰۰٬۰۰۰ × ۱.۱۰۰۰) ÷ ۱۰۰ = ۲۲۰ دلار
وضعیت حساب در مراحل مختلف ضرر:
| مرحله | ضرر شناور | اکوئیتی | مارجین لول | وضعیت |
|---|---|---|---|---|
| باز کردن معامله | ۰ | ۱۰۰۰ دلار | ۴۵۴٪ | امن |
| ۲۰۰ پیپ ضرر | ۴۰۰ دلار | ۶۰۰ دلار | ۲۷۳٪ | هنوز امن |
| ۳۹۰ پیپ ضرر | ۷۸۰ دلار | ۲۲۰ دلار | ۱۰۰٪ | کال مارجین |
| ۴۷۸ پیپ ضرر | ۹۵۶ دلار | ۴۴ دلار | ۲۰٪ | استاپ اوت |
در ۴۷۸ پیپ ضرر، بروکر معامله را می بندد. زیان ۹۵۶ دلاری قطعی می شود و بالانس جدید ۴۴ دلار است. توجه کنید که «استاپ اوت ۲۰ درصد» در این مثال یعنی فقط ۴.۴ درصد از سرمایه اولیه باقی مانده است؛ همان اشتباه سومی که در ابتدای مقاله گفتیم.
اگر همین معامله را با ۰.۰۵ لات باز می کردید، مارجین استفاده شده ۵۵ دلار و فاصله تا استاپ اوت حدود ۱۹۷۸ پیپ بود. حجم معامله، نه لوریج به تنهایی، تعیین کننده اصلی این فاصله است.
فرمول «چند پیپ تا استاپ اوت فاصله دارم؟»
پیپ تا استاپ اوت = (اکوئیتی − درصد استاپ اوت × مارجین استفاده شده) ÷ ارزش هر پیپ
برای مثال بالا: (۱۰۰۰ − ۰.۲ × ۲۲۰) ÷ ۲ = ۴۷۸ پیپ.
این فرمول برای یک معامله دقیق است. با چند معامله باز، مجموع ارزش پیپ همه پوزیشن ها را در نظر بگیرید و به یاد داشته باشید که در جفت ارزهای هم جهت، ضررها با هم جمع می شوند.
وقتی به استاپ اوت می رسید دقیقا چه اتفاقی می افتد؟
بروکر معاملات را یکی یکی می بندد، نه لزوما همه را با هم. با بسته شدن هر پوزیشن، مارجین قفل شده آن آزاد می شود و مارجین لول بالا می رود. اگر مارجین لول از سطح استاپ اوت عبور کند، فرایند متوقف می شود؛ در غیر این صورت پوزیشن بعدی بسته می شود.
ترتیب بستن پوزیشن ها در متاتریدر
قاعده رایج در متاتریدر ۴ و ۵ این است که پوزیشنی با بیشترین زیان شناور اول بسته می شود. اگر چند پوزیشن زیان مشابه داشته باشند، معمولا پوزیشن با حجم بزرگ تر در اولویت است. بستن معاملات با بهترین قیمت موجود بازار انجام می شود، نه با قیمتی که شما انتظار دارید.
هر بروکر می تواند جزئیات این ترتیب را متفاوت پیاده سازی کند. اگر چند پوزیشن باز دارید، این مورد را از مستندات یا پشتیبانی بروکر خودتان بپرسید.
اگر معاملات هج شده داشته باشم؟
در حساب هایی که هج کردن در فارکس مجاز است، بسیاری از بروکرها برای حجم هج شده مارجین کمتری (گاهی صفر یا نصف) محاسبه می کنند. این باعث می شود مارجین لول بالاتر نشان داده شود و استاپ اوت دیرتر فعال شود.
نکته پنهان اینجاست: وقتی یکی از پوزیشن های هج شده به هر دلیل بسته شود، مارجین پوزیشن باقی مانده به شکل کامل محاسبه می شود و مارجین لول ناگهان سقوط می کند. در چنین شرایطی استاپ اوت می تواند زنجیره ای رخ دهد.
آیا حساب می تواند منفی شود؟ گپ قیمتی و Negative Balance Protection
بله، در شرایط خاص. استاپ اوت زمانی خوب عمل می کند که بازار پیوسته حرکت کند. اما در گپ قیمتی (مثلا بازگشایی بازار بعد از آخر هفته یا انتشار خبر مهم)، قیمت از سطح استاپ اوت می پرد و معامله در اولین قیمت موجود بسته می شود که ممکن است بسیار پایین تر باشد. این همان مکانیزم اسلیپیج است و در چنین حالتی اکوئیتی می تواند به زیر صفر برود.
برخی بروکرها «حفاظت از موجودی منفی» (Negative Balance Protection) ارائه می دهند و مانده منفی را صفر می کنند. برای بروکرهای رگوله شده در اروپا این حفاظت اجباری است، اما بروکرهای آفشور الزامی به آن ندارند و ممکن است بدهی را از شما مطالبه کنند. قبل از افتتاح حساب، این مورد را در شرایط قرارداد بروکر پیدا کنید.
سطح استاپ اوت در بروکرهای مختلف چقدر است؟
هیچ عدد جهانی وجود ندارد؛ هر بروکر و حتی هر نوع حساب یک بروکر می تواند سطح متفاوتی داشته باشد. محدوده رایج بین ۰ تا ۵۰ درصد است.
جدول استاپ اوت بروکرهای محبوب ایرانی ها
اعداد زیر بر اساس اطلاعات منتشرشده در بررسی های فارسی و مستندات بروکرها تا زمان نگارش این مقاله است. بروکرها این مقادیر را تغییر می دهند؛ پیش از تصمیم گیری، عدد دقیق را از صفحه مشخصات حساب همان بروکر تایید کنید.
| بروکر | حساب استاندارد | حساب ECN / Pro | توضیح |
|---|---|---|---|
| آلپاری | ۲۰٪ | ۵۰٪ | حساب های ECN سطح بالاتری دارند |
| لایت فایننس | ۲۰٪ | ۲۰٪ | در حساب سنتی هم ۲۰٪ |
| آمارکتس | ۲۰٪ | ۴۰٪ | حساب ECN متفاوت است |
| اپوفایننس | ۲۰٪ | ۴۰٪ | بسته به نوع حساب |
| اکسنس | ۰٪ | حدود ۳۰٪ (در برخی منابع ۵۰٪) | استاندارد و سنتی صفر درصد |
الگوی کلی این است که حساب ECN و حساب های حرفه ای سطح استاپ اوت بالاتری دارند. اگر بین انواع حساب مردد هستید، مقاله تفاوت حساب ECN، استاندارد و Pro ECN به این مقایسه پرداخته است.
چطور سطح استاپ اوت حساب خودم را ببینم؟
پنجره Trade در متاتریدر مارجین لول لحظه ای را نشان می دهد، اما خود سطح استاپ اوت را نمایش نمی دهد. برای دیدن آن:
به صفحه مشخصات حساب (Account Specifications یا Trading Conditions) در سایت بروکر بروید و نوع حساب خودتان را انتخاب کنید.
در کابین شخصی بروکر، بخش جزئیات حساب معمولا Margin Call و Stop Out را کنار لوریج نمایش می دهد.
اگر پیدا نکردید، از پشتیبانی بپرسید و پاسخ کتبی دریافت کنید.
استاپ اوت ۰٪، ۲۰٪ یا ۵۰٪؛ کدام بهتر است؟
عدد پایین تر به معنای «بروکر بهتر» نیست؛ فقط یعنی بروکر دیرتر دخالت می کند و ریسک بیشتری روی دوش شما می گذارد.
استاپ اوت بالا (۵۰ تا ۱۰۰ درصد): معاملات زودتر بسته می شوند و بخش بیشتری از سرمایه حفظ می شود. عیب آن این است که در یک نوسان موقت ممکن است معامله ای بسته شود که بعدا به سود می رسید. بروکرهای رگوله شده در اتحادیه اروپا موظف اند برای مشتریان خرد، وقتی اکوئیتی به ۵۰ درصد مارجین اولیه برسد، معاملات را ببندند؛ برای همین در این بروکرها عدد ۵۰ درصد استاندارد است.
استاپ اوت پایین (۲۰ تا ۳۰ درصد): فضای بیشتری برای تحمل ضرر شناور می دهد، اما اگر به آن برسید، تقریبا چیزی از حساب باقی نمی ماند.
استاپ اوت صفر درصد: یعنی تا وقتی اکوئیتی به صفر نرسیده، معاملات باز می مانند. این گزینه بیشترین آزادی و بیشترین ریسک را دارد؛ چون در گپ قیمتی احتمال منفی شدن حساب بالاتر از هر حالت دیگری است. این سطح فقط با حفاظت از موجودی منفی معنا دارد و برای معامله گران تازه کار مناسب نیست.
معیار تصمیم گیری ساده است: اگر حجم معاملات را با قانون ریسک محدود نگه می دارید، عدد استاپ اوت عملا هیچ وقت به شما نمی رسد و اهمیتش کم است. اگر سبک معاملاتی شما ضررهای شناور بزرگ را تحمل می کند (مثلا گرید یا هج)، استاپ اوت پایین تر و حفاظت از موجودی منفی هر دو ضروری است.
استاپ اوت در پراپ فرم ها چه فرقی دارد؟
در حساب های پراپ، قوانین دراودان شرکت تقریبا همیشه قبل از استاپ اوت بروکر فعال می شود. یک حساب پراپ ۱۰۰ هزار دلاری در پلتفرم بروکر، استاپ اوت ۲۰ یا ۵۰ درصدی خودش را دارد؛ اما شرکت پراپ تریدینگ روی همان حساب قانون حداکثر ضرر روزانه (معمولا ۴ تا ۵ درصد) و حداکثر ضرر کل (معمولا ۸ تا ۱۰ درصد) می گذارد.
با یک حساب فرضی ۱۰۰ هزار دلاری و ضرر روزانه ۵ درصدی، حساب با ۵۰۰۰ دلار ضرر شناور مردود می شود؛ در حالی که برای رسیدن به استاپ اوت بروکر باید ده ها هزار دلار ضرر کنید. به همین دلیل در پراپ، به جای مارجین لول باید فاصله اکوئیتی تا حد دراودان را رصد کنید. درصدها و نحوه محاسبه در هر شرکت متفاوت است و باید از قوانین همان پراپ خوانده شود.
چرا بروکر استاپ اوت می گذارد؟
استاپ اوت ابزاری برای حفاظت دوطرفه است. با لوریج، بروکر عملا سرمایه ای چند برابر موجودی شما را در اختیارتان می گذارد. اگر ضرر از موجودی حساب فراتر برود، این بروکر است که باید مابه التفاوت را به تامین کننده نقدینگی بپردازد و بعد آن را از شما مطالبه کند.
بستن خودکار معاملات پیش از صفر شدن اکوئیتی، احتمال این بدهی را کم می کند و برای شما هم تضمین نسبی است که ضرر از سرمایه واریزی بیشتر نشود. کلمه «نسبی» مهم است؛ همان طور که در بخش گپ قیمتی گفته شد، این تضمین در بازار ناپیوسته کامل نیست.
چگونه از استاپ اوت جلوگیری کنیم؟
استاپ اوت نتیجه یک زنجیره است: حجم زیاد نسبت به حساب، نداشتن حد ضرر و بی توجهی به مارجین لول. شکستن هر حلقه این زنجیره کافی است.
حجم معامله را با ریسک درصدی تعیین کنید. قانون ریسک ۱ تا ۲ درصد یعنی در هر معامله بیش از ۱ تا ۲ درصد حساب را در معرض زیان قرار ندهید. با این قاعده، حتی چند ضرر پشت سر هم هم مارجین لول را به محدوده خطر نمی رساند.
همیشه حد ضرر بگذارید. حد سود و حد ضرر کاری می کنند که معامله زیان ده با تصمیم شما و در نقطه ای منطقی بسته شود، نه با تصمیم بروکر در بدترین نقطه.
لوریج موثر را پایین نگه دارید. لوریج اسمی بروکر (مثلا ۱:۱۰۰۰) اهمیت کمتری دارد؛ چیزی که مهم است نسبت ارزش کل معاملات باز به اکوئیتی است. راهنمای لوریج مناسب در فارکس به انتخاب این نسبت کمک می کند.
مارجین لول را بالای ۲۰۰ تا ۳۰۰ درصد نگه دارید. این عدد در پنجره Trade متاتریدر همیشه جلوی چشم شماست. اگر به زیر ۲۰۰ درصد رسید، پیش از هر معامله جدید حجم را کم کنید.
پیش از اخبار مهم و آخر هفته حجم را کاهش دهید. گپ قیمتی تنها جایی است که استاپ اوت می تواند از سطح تعیین شده بدتر عمل کند.
اگر کال مارجین گرفتید، فورا واکنش نشان دهید. بستن زیان ده ترین معامله یا واریز، هر دو مارجین لول را بالا می برند. واریز فقط زمانی منطقی است که تحلیل معامله هنوز معتبر باشد؛ در غیر این صورت فقط ضرر بزرگ تری را به تعویق می اندازد.
چک لیست قبل از باز کردن هر معامله
مارجین لول فعلی حساب بالای ۲۰۰ درصد است؟
بعد از این معامله، مجموع مارجین استفاده شده چند درصد اکوئیتی می شود؟
حد ضرر تعیین شده و ریسک ریالی آن زیر ۲ درصد حساب است؟
در ساعت آینده خبر مهمی روی این نماد منتشر می شود؟
اگر همه معاملات باز همزمان به حد ضرر برسند، مارجین لول چند می شود؟
نسخه کامل تر این سوال ها در چک لیست معاملاتی پیش از ورود به هر معامله آمده است.
اگر استاپ اوت شدم چه کنم؟
اول بپذیرید که ضرر قطعی شده و قابل بازگشت نیست. تلاش برای جبران سریع با حجم بالاتر، رایج ترین راه رسیدن به استاپ اوت دوم است.
سپس علت را پیدا کنید: حجم زیاد بود، حد ضرر نداشتید، چند معامله هم جهت باز کرده بودید، یا در زمان خبر وارد شدید؟ استیتمنت حساب این پاسخ را دارد. تا زمانی که علت مشخص و اصلاح نشده، بازگشت به حساب واقعی منطقی نیست؛ حساب دمو برای تست تغییرات جای بهتری است. راهنمای چگونه بعد از یک ضرر بزرگ به ترید برگردیم مراحل این بازگشت را توضیح می دهد.
جمع بندی
استاپ اوت نقطه ای است که بروکر با رسیدن مارجین لول به درصد تعیین شده، معاملات را به اجبار می بندد. این عدد در بروکرهای رایج بین ۰ تا ۵۰ درصد است و پیش از افتتاح حساب باید آن را همراه با سطح کال مارجین و وجود حفاظت از موجودی منفی بررسی کنید.
مهم تر از عدد بروکر، حجم معاملات شماست. اگر ریسک هر معامله زیر ۲ درصد حساب باشد و مارجین لول بالای ۲۰۰ درصد بماند، سطح استاپ اوت عملا هیچ وقت به شما نمی رسد.